Bao giờ VN có Luật Sở hữu trí tuệ?

Vi phạm bản quyền phần mềm ở VN là 94%. (Ảnh minh hoạ)

Hiện nay, hệ thống pháp luật VN chưa có một đạo luật hoàn chỉnh về sở hữu trí tuệ, khiến việc thực thi gặp nhiều khó khăn, lúng túng và hạn chế về kết quả. Do vậy, hôm qua Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức hội thảo bàn về việc phải cho ra đời Luật sở hữu trí tuệ ngay trong năm tới.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, hệ thống pháp luật của VN về sở hữu trí tuệ mới được hình thành từ hơn 20 năm nay. Tuy nhiên, trước yêu cầu hội nhập quốc tế và nội tại thì hệ thống này còn chưa đáp ứng, nhận thức và hiểu biết trong giới doanh nghiệp chưa đồng đều và trong xã hội còn hạn chế.

Còn theo ông Đoàn Năng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Khoa học và Công nghệ: "Để tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế, chúng ta không còn cách nào khác là phải dựa vào khoa học và công nghệ". Thực tiễn quan hệ kinh tế thương mại của VN với nhiều nước trong những năm qua cho thấy, phía nước ngoài chỉ yên tâm và mạnh dạn đầu tư, chuyển giao công nghệ vào VN khi các quyền tài sản trí tuệ của họ được an toàn. Với lập luận này, ông Năng cho rằng, muốn mở rộng giao lưu kinh tế, thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển giao công nghệ tiên tiến và hiện đại và hội nhập quốc tế, VN phải bảo hộ có hiệu quả quyền sở hữu trí tuệ của các tổ chức, cá nhân của VN và nước ngoài.

Trao đổi với VnExpress, ông Lê Xuân Thảo, Uỷ viên Ban chấp hành trung ương Hội Luật gia VN cho rằng, pháp luật về sở hữu trí tuệ của VN tương đối đầy đủ về mặt đối tượng bảo hộ. Tuy nhiên, do chỉ dựa trên căn cứ pháp luật duy nhất là Bộ Luật dân sự nên vẫn còn nhiều thiếu sót. Thêm vào đó, các quan hệ về sở hữu trí tuệ quá thiên về hành chính, dân sự trong khi thực tế đã chỉ ra rằng để bảo vệ các quyền đó nhiều khi phải sử dụng các biện pháp hình sự.

Một bất cập nữa theo ông Thảo, là Bộ luật Dân sự không quy định đầy đủ các đối tượng sở hữu công nghiệp nên một số đối tượng mới như bí mật kinh doanh, tên thương mại, giống cây trồng mới, thiết kế bố trí mạch tích hợp được bảo hộ bằng các nghị định, khiến cho hiệu lực pháp lý của các quy định này không đủ mạnh, và gây nên sự khập khiễng trong hệ thống văn bản pháp luật.

Cũng theo ông Thảo, VN đang có sự chuẩn bị tích cực những điều kiện cần thiết để gia nhập WTO. Hầu hết những yêu cầu chủ yếu để bảo hộ sở hữu trí tuệ của hệ thống các điều ước quốc tế ràng buộc VN trong quá trình hội nhập đều được phản ánh bởi Hiệp định TRIPS. Nói cách khác, việc một quốc gia tuân thủ các chuẩn mực được ấn định trong hiệp định này sẽ được coi là tuân thủ các yêu cầu cơ bản nhất của các điều ước quốc tế quan trọng về sở hữu trí tuệ. Như vậy, ông Thảo nhấn mạnh, về cơ bản hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ của VN phải được hoàn thiện theo hướng đáp ứng các tiêu chuẩn của TRIPS.

Theo một số nhà chuyên môn khác, VN có thể sẽ phải đối phó với các biện pháp trả đũa, đóng cửa thị trường của các nước nếu vấn đề sở hữu trí tuệ không được coi trọng. Theo Liên minh phần mềm thương mại BSA, VN đứng đầu thế giới với 94% vi phạm bản quyền phần mềm, 99% quyền tác giả và sao chép trái phép tác phẩm âm nhạc là 100%. Chính vì vậy, theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Mạnh Hải, việc tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ để phù hợp với các Điều ước quốc tế đa phương và song phương mà VN ký kết, tham gia là cần thiết.

Kiều Giang