Doanh nghiệp gặp khó do chính sách chưa minh bạch

Từ hơn 100 ý kiến của doanh nghiệp gửi về Phòng Thương mại và Công nghiệp VN trong cuộc gặp với Thủ tướng cho thấy, những điểm gây nhiều thắc mắc nhất từ phía doanh nghiệp đó là sự không rõ ràng, minh bạch trong các chính sách.

Công ty TNHH Dịch vụ kỹ thuật xây dựng Nashfield Việt Nam là doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Kể từ khi được cấp giấy phép, dù khu nhà xưởng, văn phòng chưa thể đi vào được hoạt động trong Khu công nghiệp Đông Xuyên (Bà Rịa - Vũng Tàu). Theo giấy phép đầu tư, năm 2002 công ty sẽ triển khai dự án xây dựng văn phòng và nhà xưởng. Tuy nhiên do những lý do khách quan mà đến tháng 7/2003 doanh nghiệp mới làm được thủ tục thuê đất trong Khu công nghiệp Đông Xuyên. Trong thời gian này, doanh nghiệp đã xin bổ sung vào dự án là "thành lập Trung tâm đào tạo tay nghề kỹ thuật cao".

Tổng giám đốc Syed M.B.Sindamadar cho biết, mọi việc rắc rối cũng bắt đầu từ những thủ tục này. Trong giấy phép đầu tư đăng ký ban đầu của doanh nghiệp là "xây dựng văn phòng và nhà xưởng" và chức năng bổ sung "Trung tâm dạy nghề kỹ thuật cao" với chức năng được phép hoạt động là "cung cấp các dịch vụ tư vấn, giám sát kỹ thuật cho các công trình công nghiệp". Vì vậy, lợi tức do hoạt động kinh doanh mang lại bao gồm cả những lợi tức thu được từ các hoạt động bên trong và ngoài khu công nghiệp. Theo giấy phép đầu tư và luật thì doanh nghiệp được hưởng các chính sách ưu đãi miễn giảm thuế từ năm đầu tiên doanh nghiệp kinh doanh có lãi và không quy định ưu đãi đó chỉ được áp dụng kể từ năm đầu tiên dự án khởi công xây dựng trong khu công nghiệp. Như vậy, doanh nghiệp hoàn toàn đủ điều kiện được hưởng ưu đãi là miễn thuế thu nhập doanh nghiệp năm đầu tiên có lãi và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo.

Tuy nhiên, theo công văn của Cục thuế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thì, do công ty chậm triển khai dự án nên không được hưởng những ưu đãi. Bên cạnh đó, công ty còn nhận được công văn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư là doanh nghiệp chỉ được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp khi hoàn thành dự án xây dựng nhà xưởng.

"Điều này hoàn toàn không được đề cập trong giấy phép đầu tư cũng như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và hoàn toàn không có căn cứ cụ thể làm chúng tôi hết sức bức xúc. Không những vậy, ngay sau đó công ty còn nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế do chậm ký biên bản quyết toán thuế, dù rằng chúng tôi chưa được giải thích rõ ràng hơn về việc ưu đãi thuế", ông Sindamadar nói.

Công ty TNHH Happy Cook cũng rơi vào tình trạng tương tự: doanh nghiệp và nhà quản lý mỗi người hiểu một khác về cùng mặt hàng. Theo giấy phép, Happy Cook là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyên sản xuất, kinh doanh các dụng cụ nhà bếp, các sản phẩm gia dụng. Trong đó, một trong những sản phẩm chủ đạo để xuất khẩu của doanh nghiệp này là dao, thìa, nĩa, nồi, xoong... bằng nhôm, inox và thép không gỉ. Xét thấy những hoạt động của công ty đáp ứng được điều kiện để thưởng xuất khẩu, doanh nghiệp đã gửi hồ sơ lên Sở Thương mại Đồng Nai xin được xem xét thưởng cho những mặt hàng trên theo nhóm hàng cơ khí. Khi nộp hồ sơ, cơ quan này không có ý kiến gì. Hai tháng sau Sở này đã gửi công văn thông báo cho doanh nghiệp các mặt hàng trên không thuộc nhóm cơ khí và do đó không thuộc diện xét thưởng. Lý do mà Sở này đưa ra là theo từ điển Tiếng Việt cơ khí là ngành chế tạo và sửa chữa máy móc và do đó các mặt hàng của doanh nghiệp là không phải hàng cơ khí.

"Ý kiến của Sở Thương mại là rất chủ quan và không xác đáng bởi lẽ từ điển mà cơ quan này trích dẫn là từ điển bách khoa không phải chuyên ngành, do đó chỉ có thể dẫn ra cho người đọc tham nkhảo những nội dung tổng quát nhất chứ không đi sâu vào từng vấn đề. Trên thực tế, mặt hàng cơ khí có thể phân ra làm 2 nhóm chính: hàng cơ khí tư liệu sản xuất có thể hiểu là ngành cơ khí động lực, chế tạo, sửa chữa máy móc... và hàng cơ khí tiêu dùng gồm các thiết bị, dụng cụ phục vụ cho đời sống chế tạo từ kim loại, phải qua các công đoạn gia công nấu chảy. Bên cạnh đó, chúng tôi đã nhờ đến một cơ quan chức năng khác để có quan điểm rõ ràng hơn đó là Bộ Tài chính và được bộ trả lời là những mặt hàng trên của công ty chúng tôi thuộc nhóm cơ khí tiêu dùng. Thế nhưng những hồ sơ mà doanh nghiệp gửi cho Bộ Thương mại vẫn được trả lời là đang xem xét", ông An Byong Suk, đại diện Công ty Happy Cook bức xúc cho biết.

Nhiều doanh nghiệp cho rằng, sự không rõ ràng trong các văn bản pháp quy không chỉ tạo cho doanh nghiệp và nhà quản lý không "gặp" được nhau mà còn khiến cho tình trạng tham nhũng phát triển, tạo điều kiện cho cơ quan quản lý bắt bẻ, "hành" doanh nghiệp. Theo bà Trần Thị Mộc Lan, Tổng giám đốc Công ty Scavi Việt Nam, khi soạn thảo các văn bản pháp quy, các nhà hoạch định chính sách cần có những giải thích rõ ràng cụ thể, để tránh hiểu nhầm. Chẳng hạn, quy định một bộ hồ sơ hợp lệ thì cần giải thích rõ nhằm tránh tình trạng đánh giá sai giá trị thật của một hồ sơ hợp lệ, từ đó có thể nảy sinh những rào cản, gây trở ngại cho nhà đầu tư trong quá trình thành lập và được xét duyệt các hồ sơ hành chính.

Ngọc Quang