Chưa thể nâng ngay thuế nhập thép thành phẩm

Nhiều chuyên gia nhìn nhận, kiến nghị nâng thuế suất nhập khẩu thép thành phẩm lên 10-20% của Hiệp hội Thép (VNSA) chỉ có thể được xem xét cụ thể sau khi có kết quả của đợt tổng kiểm tra sắt thép. Điều này là hệ quả tất yếu sau những biến động trên thị trường sắt thép thời gian vừa qua.

Việc tăng giá thép bắt đầu từ thời điểm tháng 10/2003 khi mà giá phôi thép được nhập khẩu ở mức 283-285 USD/tấn, tăng 35 USD/tấn so với thời điểm cuối tháng 9/2003. Sau đó cơn sốt này bắt đầu tăng nhiệt liên tục trong các tháng sau đó và lên tới 450-460 USD/tấn vào giữa tháng 2. Để bình ổn thị trường thép trong nước, ngày 17/2, Hiệp hội Thép (VNSA) đã có cuộc họp khẩn cấp với các doanh nghiệp, một trong những biện pháp tháo gỡ là nếu như các biện pháp như chuyển thép từ Nam ra Bắc, hạ giá thành sản xuất... không có hiệu quả thì sẽ kiến nghị Chính phủ cho nhập khẩu thép thành phẩm để đảm bảo nhu cầu sử dụng trong nước.

Ngày 27/2, Thứ trưởng Tài chính Trương Chí Trung đã ký quyết định giảm ngay lập tức thuế suất nhập khẩu ưu đãi đối với 6 nhóm mặt hàng sắt thép, từ mức 5-40% xuống còn 3-20%. Tiếp đến, ngày 1/3, bộ này tiếp tục giảm thuế nhập khẩu 21 loại sắt thép xuống còn 0%, trong đó bao gồm cả 6 mặt hàng đã nằm trong danh mục cắt giảm hôm 27/2, hai quyết định này tiếp tục không phân biệt là hàng từ trong hay ngoài khối ASEAN. Theo VNSA, sau khi hai quyết định giảm thuế của Bộ Tài chính được ban hành, giá thép trong nước đã đồng loạt giảm khoảng 300.000-400.000 đồng/tấn.

Tuy nhiên, ngay sau đó VNSA lại tiếp tục kiến nghị Chính phủ nâng trở lại thuế nhập khẩu thép thành phẩm từ các nước trong và ngoài khối ASEAN lên lần lần lượt là 10 và 20%. VNSA cho rằng, giải pháp hạ thuế suất thép thành phẩm xuống 0% là không công bằng với các doanh nghiệp đầu tư sản xuất thép trong nước. Giá thép tăng không phải do sản xuất trong nước không đáp ứng được nhu cầu mà do giá nguyên liệu và các sản phẩm thép của thế giới tăng cao. Cũng theo VNSA thì, 20 công ty sản xuất của hiệp hội đã đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 6. Năng lực sản xuất thép xây dựng sẽ dư thừa, nếu tiếp tục cho phép nhập khẩu thép thành phẩm chắc chắn sẽ dẫn đến tồn kho sản phẩm.

Giải thích về việc giá thép vẫn ở mức cao một quan chức của Tổng công ty thép Việt Nam (VSC) cho biết, trước đây thuế nhập khẩu phôi từ ASEAN là 5%, ngoài ASEAN là 10%, do đó phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam đã nhập phôi từ nguồn ASEAN do thuế thấp hơn, vận chuyển gần hơn nên giảm nhiều chi phí so với nhập từ ngoài ASEAN. Nhưng theo quyết định của Bộ Tài chính, thuế nhập khẩu giảm xuống xuống 0%, mà lượng phôi nhập từ ASEAN lên tới trên 60%, do đó giá thành chẳng giảm được bao nhiêu.

Chính vì vậy sau hơn 1 tháng thực hiện việc cắt giảm thuế, dù mặt hàng thép trong nước vẫn đứng ở mức khá cao với khoảng 8,4-8,6 triệu đồng/tấn, không có doanh nghiệp trong ngành thực hiện việc nhập thép, với lý do, trong nước vẫn đủ nhu cầu và giá thép trên thế giới nhập về trong nước vẫn tương đương được giá trong nước.

Bên cạnh đó thép bán trên thị trường hiện nay được sản xuất từ phôi nhập khẩu từ tháng 2, 3 (thời gian này chưa có chính sách giảm thuế) còn phôi nhập khẩu được giảm thuế thì hiện nay chưa về đến Việt Nam. Một yếu tố nữa là do thị trường thế giới biến động nên một số nước đã ngừng xuất khẩu phôi để phục vụ sản xuất trong nước như Hàn Quốc; còn các nước phải nhập khẩu phôi thì cũng giảm thuế nhập xuống 0% để đảm bảo đủ nguồn phôi sản xuất trong nước như Thái lan, Indonesia...Những nguyên nhân đó đã khiến giá thép không giảm như dự kiến ban đầu.

Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) về tình hình kinh tế xã hội tháng 2 lại cho rằng, cần xem lại những đề nghị mà các doanh nghiệp thép đưa ra trong thời gian qua có đúng với tình hình giá thép trên thị trường hay không. Việc tăng giá thép trên thị trường thế giới trong thời gian qua là đúng nhưng nó chưa tác động ngay đến thị trường Việt Nam vì đến nay các doanh nghiệp vẫn đang sản xuất thép từ nguồn phôi nhập trước khi tăng giá.

Mặt khác, theo tính toán cân đối cung cầu của MPI, lượng thép sản xuất trong nước tháng 3 và 4 trên 310.000 tấn/tháng, cộng với lượng nhập khẩu khoảng 200.000 tấn sẽ đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường đến tháng 5. Do vậy, việc tăng giá trong thời gian qua chỉ là động tác “ăn theo” của các doanh nghiệp trong ngành thép. Tính ra, các doanh nghiệp lúc nhập phôi giá khoảng 300 USD/tấn, bây giờ bán ra với giá gần 9 triệu đồng/ tấn, trừ chi phí sản xuất và lưu thông thì số tiền chênh lệch là tương đối lớn. Trong đợt kiểm tra mới đây do Hiệp hội thép Việt Nam, Bộ Thương mại, Bộ Công nghiệp tổ chức cho thấy, lượng thép còn tồn tại các doanh nghiệp và đại lý khoảng 100.000 tấn, chứng tỏ có sự đầu cơ gây nên tình trạng khan hiếm và sốt. Tuy VSC đã họp và đưa ra quyết định hạn chế giao hàng số lượng lớn cho các đại lý để tránh đầu cơ, nhưng trên thực tế VSC chỉ nắm được 50% thị phần thép trong nước nên đã không thể điều tiết được thị trường.

Điều này cũng có nghĩa, dù thép trong nước vẫn đáp ứng đủ nhu cầu và chịu ảnh hưởng của việc giá thép trên thế giới cao nhưng không có nghĩa làm cho giá thép trong nước tăng quá cao như thời gian vừa qua, vấn đề này được nhận định là doanh nghiệp trong nước đã "đón đầu" để tăng giá thép.

Giới phân tích cho rằng, việc giảm thuế nhập khẩu sắt thép của Bộ Tài chính là một trong những đối sách để khuyến khích doanh nghiệp trong nước nhập khẩu thép về để chống lại tình trạng đầu cơ, găm hàng buộc các doanh nghiệp kinh doanh, đại lý phải bung hàng ra bán, giảm cơn sốt thép do nhiều đơn vị tăng do "đón đầu".

Tuy nhiên, giải pháp được coi là tức thời hạ cơn sốt thép lại không được các doanh nghiệp trong ngành hưởng ứng, bằng chứng là sau hơn hai tuần vẫn chưa có đơn vị nào tìm mối để nhập hàng về mà thông qua VNSA tiếp tục kiến nghị nâng thuế nhập thép thành phẩm để bảo hộ sản xuất trong nước.

Trước vấn đề này, để khuyến khích mọi thành phần kinh tế trong nước nhập thép về để bình ổn thị trường, "liều thuốc kích thích" tiếp theo được Bộ Thương mại đưa ra là quyết định giao chỉ tiêu nhập khẩu 3.000 chiếc scooter từ châu Âu cho những doanh nghiệp tham gia nhập khẩu thép xây dựng thành phẩm. Theo bộ, đây là một trong những biện pháp nhằm hạ nhiệt tức thời cơn sốt thép hiện nay.

Theo VNSA, trung tuần tháng 3, một số doanh nghiệp tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Hải Dương đã nhập 11.000 tấn thép từ Trung Quốc với giá 7,9 triệu đồng/tấn (giá FOB) tại cảng Sầm Cát (Quảng Ninh).

Nhiều chuyên gia cho rằng, đây có thể là tin không vui đối với doanh nghiệp sản xuất trong nước nhưng lại là ngược lại đối với các chủ công trình xây dựng, bởi với việc giá thép trong nước vẫn đứng ở mức cao như hiện nay, việc nhập thép thành phẩm để bình ổn giá, tránh thiệt hại cho các nhà đầu tư nhất là trong lĩnh vực xây dựng là việc làm cần thiết. Tuy nhiên, không hiểu vì lý do gì các doanh nghiệp trong ngành thép vẫn kiên quyết đề nghị Chính phủ không cho nhập thép thành phẩm khi mà giá thế giới cũng chỉ ngang bằng và thấp hơn giá trong nước?

Trong buổi họp với Tổ điều hành thị trường trong nước diễn ra hôm 25/3, chủ đề gây tranh cãi giữa Bộ Thương mại với Bộ Công nghiệp, VNSA, Tổng công ty thép Việt Nam vẫn xoay quanh câu hỏi: Bao giờ thì thuế suất nhập khẩu thép thành phẩm sẽ được nâng lên 10-20%?

Bộ Thương mại vẫn giữ nguyên quan điểm, có thể đến ngày 31/7 mới tăng thuế nhập khẩu thép thành phẩm trở lại, với lý do là muốn bình ổn thị trường, kiên quyết không để thiếu thép, khuyến khích mọi thành phần kinh tế được lựa chọn nguồn cung để giảm cơn sốt đang hoành hành trong nước.

Trong một động thái được coi là sẽ xem xét chính sách thuế liên quan đến thép, Bộ Tài chính vừa quyết định thành lập tổ công tác khảo sát thị trường thép với thành phần tham gia gồm: Cục quản lý giá, Cục quản lý doanh nghiệp, Vụ Chính sách thuế của bộ này kết hợp với bộ Công nghiệp, Thương mại, VNSA... Tổ có nhiệm vụ khảo sát chi phí sản xuất, giá thành, trên cơ sở đó tổng hợp phân tích đề xuẩt các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất và bình ổn giá thép trong nước. Những đơn vị có trách nhiệm chuẩn bị báo cáo cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan cho tổ công tác là Công ty gang thép Thái Nguyên, thép miền Nam, Vinasteel, Vinakyoei, Sunsteel, Pomina, thép Việt Ý. 

Nguồn tin từ Bộ Tài chính cho biết, ngày hôm qua, tổ kiểm đã chính thức bắt đầu đi tiến hành khảo sát.

Hướng Nguyệt