Ngành thủy sản đặt mục tiêu xuất khẩu 2,6 tỷ USD

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đang quá lệ thuộc vào mặt hàng tôm.

Bộ Thủy sản đang đề ra chỉ tiêu cho năm nay là đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 2,55-2,6 tỷ USD, so với mức 2,24 tỷ USD năm ngoái. Để hoàn thành kế hoạch, theo bộ, phải hợp lý hóa cơ cấu thị trường và sản phẩm sao cho vừa phát huy tiềm năng của ngành, vừa ít chịu rủi ro trong tăng trưởng.

Trên thực tế, tác động của chiến tranh, dịch bệnh và những rào cản thương mại đã khiến xuất khẩu thủy sản năm 2003 không đạt chỉ tiêu đề ra (2,3 tỷ USD). "Có thể nói chưa bao giờ việc phấn đấu hoàn thành kế hoạch xuất khẩu thủy sản khó khăn, vất vả như năm vừa qua", Bộ Thủy sản thừa nhận trong báo cáo tổng kết năm 2003.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, một nguyên nhân không kém phần quan trọng là sự chưa hợp lý trong cơ cấu thị trường và sản phẩm xuất khẩu. Thống kê của bộ cho thấy, tôm vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực có tỷ trọng giá trị áp đảo. Năm ngoái, cả nước xuất gần 1,06 tỷ USD tôm các loại, chiếm 47% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản, tăng hơn 11% so với năm 2002. Tiếp đó là mặt hàng cá đông lạnh, đạt 440 triệu USD, chiếm gần 20% tổng kim ngạch.

"Việc quá lệ thuộc vào một, hai sản phẩm chủ lực là nguy cơ đối với hoạt động xuất khẩu toàn ngành, đặc biệt trong điều kiện các nước tăng cường áp dụng các rào cản thương mại như hiện nay", một chuyên gia thương mại nhận định.

Mỹ hiện đang là một trong những thị trường lớn của xuất khẩu tôm Việt Nam. Trong trường hợp vụ kiện bán phá giá tôm diễn biến theo chiều hướng xấu, theo chuyên gia này, sẽ để lại hậu quả nặng nề với xuất khẩu thủy sản của cả nước, kim ngạch trong các năm tới sẽ giảm sút mạnh. Việc quá tập trung vào một thị trường và một sản phẩm cũng sẽ là rủi ro lớn nếu giá giảm mạnh. Theo thống kê, trong 9 tháng đầu năm 2003, giá tôm giảm bình quân 3,4%, riêng tại Mỹ giảm tới 9,5%.

Năm 2003, hàng thủy sản Việt Nam đã xuất hiện ở 75 nước và vùng lãnh thổ, trong đó 4 thị trường lớn là Nhật Bản, Mỹ, EU và Trung Quốc (chiếm trên 3/4 tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu thủy sản). Phần còn lại trải rộng trên hơn 60 nước và vùng lãnh thổ.

Nhận thức được nguy cơ bất ổn trong cơ cấu sản phẩm và thị trường, ngay từ đầu năm 2003, Bộ Thủy sản đã liên tục họp bàn, tìm hướng giải quyết. Dự kiến trong năm nay, bộ sẽ tập trung nghiên cứu đầu tư sâu để khai thác hơn nữa 4 thị trường nói trên. Trong đó, sẽ gấp rút triển khai mô hình tổ chức các đại lý và các đại diện thủy sản Việt Nam tại những thị trường này. Đồng thời, khuyến khích các hội, hiệp hội, doanh nghiệp tích cực tìm kiếm, mở rộng thị trường.

Bộ khuyến cáo, chỉ tiêu xuất khẩu 2,6 tỷ USD cho năm 2004 và 3 tỷ USD cho năm 2005 rất khó hoàn thành nếu không có thay đổi gì đáng kể trong tỷ trọng giá trị xuất khẩu thủy sản hiện nay. Vì vậy, bộ khuyến cáo, ngay từ bây giờ, doanh nghiệp cần tích cực hơn nữa trong việc đa dạng hóa sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường.

Song Linh