Thất thoát xây dựng chủ yếu từ chủ đầu tư

Phát biểu tại một hội thảo về chống thất thoát trong đầu tư xây dựng tổ chức mới đây ở Hà Nội, ông Trần Trịnh Tường, Tổng thư ký Hội Kinh tế xây dựng, cho rằng, yếu tố lãng phí chiếm 70-80% thất thoát, số còn lại là do tham nhũng.

Ông Tường nhấn mạnh, mức độ lãng phí tập trung nhiều nhất ở khâu quyết định đầu tư, trong đó có các khía cạnh như: dự án có cần thiết đầu tư hay không, đầu tư vào lúc nào và ở đâu, triển khai với quy mô thế nào là thích hợp cho trước mắt cũng như quá trình khai thác, sử dụng lâu dài...

Cũng theo ông, có những dự án bỏ ra hàng trăm tỷ đồng nhưng vì chỉ tập trung cho việc xây dựng nhà máy mà không tính toán đến việc sản xuất nên khi hoàn thành công trình lại không có nguyên liệu, đành phải đập bỏ, di dời xa hàng nghìn km đến nơi khác có vùng nguyên liệu.

Chia sẻ quan điểm này, ông Phan Phùng Sanh, Hội Xây dựng TP HCM nhấn mạnh, thất thoát do đầu tư sai, thiếu cơ sở khoa học khá nhiều, nhưng đây lại là chủ trương của "tập thể" những người có chức, quyền nên khó xử lý.

"Để khắc phục tình trạng này, theo tôi cần công khai mời tư vấn phản biện nhằm tìm phương án tối ưu nhất. Bởi có khá nhiều ý kiến can gián khi có các quyết định đầu tư các dự án như: Nâng cao năng lực sản xuất Công ty cơ khí Hà Nội; Chương trình 1 triệu tấn mía đường; Đánh bắt xa bờ... Cũng có nhiều ý kiến song không được lắng nghe, nên đã gây những thất thoát lãng phí", ông Sanh nói

Theo các chuyên gia, sự thất thoát, lãng phí trong khâu thi công cũng bắt nguồn từ phía chủ đầu tư là chính, và thường thể hiện ở những khâu: bàn giao mặt bằng chậm, khối lượng công việc xong nhưng không được nghiệm thu kịp thời... Ông Đỗ Văn Thành, Vụ trưởng Đầu tư (Bộ Tài chính), cho rằng, một nguyên nhân nữa là việc thực hiện chưa nghiêm túc quy chế quản lý đầu tư, từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó là việc bố trí vốn phân tán dàn trải. Số liệu thống kê từ Bộ Tài chính cho thấy, chỉ tính riêng kế hoạch đầu tư thuộc khối trung ương trong thời gian 2001-2003 đã có hơn 1.300 dự án chưa đủ thủ tục vẫn được bố trí kế hoạch. "Chính điều này đã dẫn đến tình trạng bị đọng vốn, giải ngân chậm, gây lãng phí lớn về vốn", ông Thành nhấn mạnh.

Theo ông Ngô Văn Điếm, Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ, để hạn chế thất thoát, lãng phí cần nâng cao trách nhiệm cá nhân và thẩm quyền của chủ đầu tư. "Họ phải là người quản lý và vận hành công trình sau khi hoàn thành để từ đó có thể xác định trách nhiệm một cách rõ ràng trong xây dựng và quản lý", ông Điểm nói.

Ngọc Quang