Các công ty giấy trước nguy cơ đóng cửa hàng loạt

Sản xuất ở công ty Giấy Bãi Bằng

Ngành giấy đang được bảo hộ cao nhờ mức thuế nhập khẩu hiện lên đến 40-50% (tùy từng loại). Không cần đợi đến năm 2006, mà chỉ một, hai năm nữa thôi, khi VN phải giảm nhập khẩu giấy xuống còn khoảng 20% thì ngành giấy có thể sẽ điêu đứng vì sản phẩm không cạnh tranh được với hàng nhập khẩu.

Ông Bảo Hoàn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty giấy Việt Nam giải thích, giá thành giấy Việt Nam cao là do công nghệ lạc hậu và bị lệ thuộc vào nguyên liệu nước ngoài.

Ngoài hai dây chuyền sản xuất giấy ở công ty giấy Cầu Đuống và công Giấy Việt Trì mới được lắp đặt trong năm nay, thì các dây chuyền sản xuất giấy còn lại của Tổng công ty đều đã quá cũ. Trong đó, giấy Tân Mai và Bãi Bằng là những công ty được trang bị tốt nhất nhưng công nghệ cũng thuộc thế hệ của những năm 1970. Do công nghệ lạc hậu, nên mức tiêu hao nguyên liệu, năng lượng để sản xuất ra một tấn giấy của Việt Nam rất cao. Ví dụ, ở công ty Giấy Việt Trì, một tấn giấy sản xuất trên dây chuyền thiết bị mới chỉ tốn 30m3 nước, trong khi dây chuyền cũ tốn gấp 3-4 lần. Hoặc mức tiêu thụ năng lượng ở dây chuyền mới chỉ chiếm 7% giá thành giấy, bằng một phần ba đến một nửa mức tiêu hao của các dây chuyền cũ.

Ngoài ra, cũng vì công nghệ kém nên ngành giấy đành phải xài sang. Theo ông Bảo Hoàn, trong khi có nhiều nước tỷ lệ, chất độn trong giấy lên đến 40% thì giấy của Việt Nam được sản xuất gần như từ bột giấy loại tốt. Tình trạng lệ thuộc quá nhiều vào nguồn bột giấy nhập khẩu (khoảng 70% nhu cầu) cũng góp phần làm cho giá giấy trong nước cao. Theo Tổng công ty giấy Việt Nam, hiện giấy trên thị trường thế giới đang thừa nên giá giảm. Hơn nữa, các tập đoàn giấy lớn, thường sản xuất cả bột giấy đã nâng giá bột nhằm hỗ trợ giá giấy và làm giảm sức cạnh tranh của những công ty giấy bị lệ thuộc vào nguồn bột nhập khẩu như trường hợp của Việt Nam. Vì vậy mức chênh lệch giữa giá bột giấy và giá giấy trên thị trường thế giới rất ít, thậm chí có lúc giá bột cao hơn giá giấy. Hiện nay, giá bột giấy in báo ở châu Âu là 414 USD/tấn, còn giá giấy thành phẩm khoảng 380-450 USD/tấn.

Một cán bộ quản lý của Tổng công ty thừa nhận, năng suất lao động thấp và cách tổ chức sản xuất kém là điểm yếu căn bản của doanh nghiệp ngành giấy. Ông nói: "Tiền lương trả cho công nhân thấp, nhưng chi phí tiền lương trên mỗi tấn sản phẩm thì rất cao". Ở Indonesia, nước sản xuất giấy lớn nhất Đông Nam Á, một nhà máy sản xuất đến 500.000 tấn bột giấy nhưng chỉ có hơn 300 công nhân. Còn công ty Giấy Bãi Bằng mỗi năm chỉ sản xuất 50.000 tấn bột và 70.000 tấn giấy nhưng có đến 3.500 công nhân. Công ty giấy Tân Mai có khá hơn nhưng vẫn cần đến 1000 công nhân.

Một nguyên nhân gián tiếp làm giảm sức cạnh tranh của các doanh nghiệp này là thủ tục đầu tư quá nhiêu khê. Do vốn liếng không có, nên các doanh nghiệp phải vay gần như toàn bộ vốn đầu tư cho các dự án đổi mới công nghệ để tăng khả năng cạnh tranh.

(Theo TBKTSG)