Sóng thần không phải là hiếm ở Ấn Độ Dương

Thành phố Banda Aceh của Indonesian gần 1 tháng sau thảm họa sóng thần.

Ít nhất đã 5 lần sóng thần hỏi thăm vùng biển Ấn Độ Dương kể từ năm 1819. Một chuyên gia thảm họa tự nhiên Australia rút ra điều này sau khi nghiên cứu hồ sơ thuộc địa được lưu giữ ở Anh.

Tiến sĩ Dale Dominey-Howes, thuộc Đại học Macquarie ở Sydney, cho biết nghiên cứu sơ bộ của ông có thể coi như tiếng chuông cảnh báo cho vùng này. "Rõ ràng có một mối nguy hiểm ở đây, và chúng ta cần hiểu hõ hơn nguy cơ đó là gì", ông nói.

Dominey-Howes mới đây đã nghiên cứu kỹ hồ sơ lịch sử của Cơ quan tư liệu Ấn Độ thuộc Thư viện Anh về những trận lụt bất thường kể từ năm 1600. Những trận lụt này, đôi khi khiến "vài trăm người thiệt mạng", thường được xem là bắt nguồn từ những cơn bão.

Song, khi kết hợp với những dữ liệu về khí tượng học, thuỷ văn học và biển, Dominey-Howes phỏng đoán chúng thực chất phát sinh trong những trận động đất.

"Các trận lụt trong hồ sơ được xem là hậu quả của những cơn bão, song lại không có dữ kiện gì về những cơn bão nhiệt đới vào thời điểm đó. Thực tế, chúng tương ứng với thời điểm ghi nhận động đất", ông nói.

Dominey-Howes cho biết ngoài con sóng thần Krakatoa được ghi chép đầy đủ vào năm 1883 đã gây ngập lụt vùng Java, Sumatra, đảo Andaman, Nicobar và bờ biển đông Ấn Độ, còn có những trận động đất đi kèm với những con sóng lớn xung quanh Bombay (năm 1819), đảo Andaman và Nicobar (1881) và trong vùng biển Ảrập (1945).

Gần đây hơn, một trận động đất ở Indonesia vào năm 1977 đã tạo nên những con sóng cao tới 6 mét ở mũi Leveque, cách Broome trên bờ biển tây Australia 250 kilomet về phía bắc.

Thông tin của Dominey-Howes được đưa ra sau khi các quốc gia trong vùng Ấn Độ Dương đồng ý đẩy nhanh kế hoạch xây dựng một hệ thống cảnh báo sớm cho vùng. Bộ trưởng của 43 quốc gia trong vùng chịu ảnh hưởng bởi con sóng thần hôm 26/12 vừa qua đã gặp nhau tại Phuket (Thái Lan) và quyết định một hệ thống cảnh báo sẽ đi vào hoạt động năm 2006.

Tuy nhiên Dominey-Howes cho rằng việc giáo dục cộng đồng quan trọng hơn một hệ thống cảnh báo. Theo ông, với tốc độ mà sóng thần di chuyển, một hệ thống cảnh báo chỉ có ích với những cộng đồng nằm xa tâm động đất.

T. An (theo ABConline, AFP)