Gorilla cũng chơi trò mafia?

Gorilla vùng đất thấp Tây Phi cai trị bầy đàn theo chế độ liên minh gia đình trị. Nếu một cộng đồng nằm dưới quyền điều hành của một con đực, thì bố, con trai hay anh em trai nó sẽ thống lĩnh hầu hết các "băng đảng" xung quanh.

Phát hiện có thể giải thích cho những mối giao thiệp hòa bình đến kỳ lạ giữa các nhóm sinh vật có đời sống xã hội này.

Mặc dù thuộc nhóm gorilla phong phú nhất, loài gorilla đất thấp phía tây châu Phi vẫn bị coi là nhút nhát và ít được biết đến nhất. Đa số thông tin về hành vi của chúng được lấy từ những nghiên cứu trên loài gorilla núi ở phía đông, phân bố chủ yếu ở Rwanda và Uganda.

Ở loài gorilla núi, con cái rời bỏ đàn khi trưởng thành. Vì thế, cạnh tranh giữa các bầy gorilla đực để kiếm bạn tình là cực kỳ quyết liệt. Thống kê cho thấy hơn 90% số lần tiếp xúc của các nhóm gorilla núi lân cận đều rơi vào trạng thái hung hăng cao độ, chúng rú rít và đập vào ngực nhau.

"Đó là lý do khiến những hành vi hòa bình của loài gorilla đất thấp phía tây lại tạo ra sự ngạc nhiên đến vậy", Brenda Bradley tại Viện nhân chủng học tiến hóa Max Planck ở Leipzig, Đức, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết.

Trong vài năm qua, Diane Doran - Sheehy, thuộc Đại học bang New York (Mỹ), cộng sự của Bradley, đã nhận thấy những đàn gorilla đất thấp phía tây kiếm ăn rất hòa bình bên nhau trong các đầm lầy hay những khu vực khác. "Con cái của đàn này có thể đi cùng và ngồi sát bên con đực đầu đàn của nhóm kia. Và nói chung, cả hai nhóm đều rất thờ ơ, lang thang đi cạnh nhau. Bạn khó mà tìm thấy cảnh tượng này ở gorilla núi".

Để hoàn thiện các quan sát hành vi, hai nhà nghiên cứu đã thu thập mẫu ADN từ tóc và phân của gorilla trong 9 nơi trú ngụ của 12 nhóm gorilla đất thấp phía tây. Kết quả phân tích mẫu cho thấy nhiều con (đặc biệt những con thuộc các nhóm sống gần kề nhau) có họ hàng gần gũi. Chúng là anh em cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha, cùng mẹ cùng cha, hoặc là cha và con trai.

Gorilla vùng đất thấp phía tây sống theo những nhóm nhỏ, dưới sự quản lý của một con đực đầu đàn. Những con đực trưởng thành khác rời bỏ gia đình để lập nên nhóm của nó ở gần đó. Trái lại, khoảng 50% con đực thuộc loài gorilla núi vẫn ở cùng với đàn cho đến lúc chết.

Theo các nhà nghiên cứu, hành vi hòa bình của gorilla đất thấp có thể giúp cha con, anh em chúng mở rộng lãnh địa lân cận và thu hút các con cái.

B.H. (theo National Geographic)