Người cổ - muốn sống được phải 'cứng' đầu

Hình tái tạo người homo erectus cho thấy gờ trên ổ mắt dày và trán lướt.

Chiếc sọ thô kệch của tổ tiên loài người, homo erectus, có thể đã giúp loài sống sót sau những nghi thức giao phối hung hãn, chẳng hạn như khi đàn ông choảng vào đầu nhau để giành lấy các cô gái.

Những người có sọ dày hơn sống sót sau các cuộc đả thương đẫm máu đó sẽ truyền lại đặc điểm này cho các thế hệ sau, nhà nhân chủng học Russell Ciochon thuộc Đại học Iowa (Mỹ), kết luận sau khi nghiên cứu các hoá thạch trong vùng Dragon Bone Hill ở Trung Quốc.

Trong hơn 100 năm, các nhà nghiên cứu đã suy nghĩ về hình dạng kỳ quặc của sọ người homo erectus - giống như một chiếc mũ bảo hiểm cho người đi xe đạp. Cái đầu này, được tiến hoá để bảo vệ não, mắt và tai khỏi các cú va đập, lại to lớn hơn hẳn so với sọ của những giống người cổ đại trước và sau đó. Và dù không có ngôn ngữ, chỉ có đôi chút hiểu biết mong manh về lửa và những công cụ bằng đá thô sơ, người homo erectus đã xoay sở để có thể tồn tại trong hơn 1,5 triệu năm.

Cho tới nay, nhiều giải thích khoa học đã được đưa ra về vai trò của chiếc sọ dày dặn này, nhưng đều không thoả đáng. Chẳng hạn, giả thuyết cho rằng chiếc sọ sinh ra cứng chắc là để bảo vệ họ khỏi thú ăn thịt, người ta có thể "đập" lại rằng chiếc sọ đó không thể che chở cho con người trước loài thú ăn thịt chính hồi đó - linh cẩu khổng lồ, bởi linh cẩu sẽ nhắm vào những phần cơ thể mềm, yếu hơn. Và hàm răng nhọn hoắt của bầy thú này có thể cắm xuyên qua thậm chí những chiếc sọ người tiền sử dày nhất.

Trong cuốn "Dragon Bone Hill, một truyền thuyết băng hà về người Homo Erectus", Ciochon và giáo sư giải phẫu Noel Boaz mới đây tuyên bố họ "đánh cuộc rằng, như ở nhiều loài khác, chúng ta đang tìm thấy kết quả của quá trình chọn lọc tình dục".

Nhóm nghiên cứu tin rằng trong thế giới cạnh tranh gay gắt của người homo erectus, một cái sọ dày dặn sẽ bảo vệ họ tốt hơn. Nó sẽ là một lợi thế lớn cho khả năng sinh tồn, ít có nguy cơ rạn nứt do tác động và giành phần thắng trong các cuộc ẩu đả.

Các nhà khoa học đi tới kết luận này sau khi sử dụng các công cụ hiện đại để nghiên cứu phân, xương hoá thạch, các dấu vết về dân tộc học và giải phẫu so sánh. Họ thí nghiệm trên cả tử thi người để kiểm chứng xem cần bao nhiêu lực để có thể làm nứt xương sọ. Ngoài ra, nhóm còn so sánh những nghi thức giao phối của người tiền sử với cừu sừng lớn - loài vật thường lao đầu vào nhau với tốc độ lên đến 36 km/giờ để giành quyền giao phối với con cái.

Vậy tại sao người hiện đại lại không kế thừa được chiếc sọ dày? Ciochon cho rằng tiến hoá cuối cùng đã chọn ra một chiếc sọ nhẹ hơn để thúc đẩy một bộ não lớn và nặng hơn. Ngoài ra, sọ mỏng cũng sẽ giúp làm mát não.

Bích Hạnh (theo CNN)