Hubble bắt gặp 'vật thể xa nhất'

Thấu kính hấp dẫn Abell 2218 phóng đại vật thể mới lên 25 lần.

Các nhà khoa học vừa quan sát được thiên thể xa nhất trong vũ trụ từng tìm thấy tới nay, nhờ sự hỗ trợ của Đài thiên văn Hubble và kính Keck. Vật thể này ở xa đến mức ánh sáng của nó bắt đầu lên đường từ lúc vũ trụ chỉ mới 750 triệu năm tuổi, song đến giờ mới tới trái đất.

Khám phá được một nhóm các nhà vật lý thiên thể tại Viện công nghệ California công bố. Họ cho biết công trình này một lần nữa chứng tỏ sức mạnh tiềm ẩn của Hubble và kêu gọi NASA hủy bỏ quyết định ngừng bảo dưỡng nó. Cơ quan vũ trụ Mỹ từng thông báo sẽ không gửi bất cứ tàu con thoi nào lên nâng cấp đài thiên văn này - đồng nghĩa với việc Hubble sẽ không thể thực hiện các quan sát hoàn hảo sau 3 năm nữa.

"Chúng tôi cần Hubble... chúng tôi không thể thực hiện phát hiện này mà không có nó", Richard Ellis, thành viên của nhóm nghiên cứu, khẳng định. "Nhiều người trong chúng tôi hy vọng rằng quyết định ngừng sửa chữa Hubble sẽ được xem két kỹ càng, bởi tiềm năng khoa học của nó là rất lớn", ông nói.

Vật thể mới tìm thấy nằm trong loạt quan sát về một chùm thiên hà có tên gọi Abell 2218, được camera điều tra tiên tiến của Hubble ghi lại. Camera này được lắp đặt vào đài trong lần sửa chữa gần đây nhất.

Bản thân vật thể mới không thuộc chùm thiên hà này, mà nằm xa về phía sau. Nói cách khác, Abell 2218 được sử dụng như một thấu kính hấp dẫn (gravitational lens) - một vật nền khổng lồ mà qua đó, ánh sáng từ một vật thể ở xa hơn có thể bị bẻ cong và khuếch đại trước khi tới trái đất.

Thấu kính hấp dẫn được dự đoán lần đầu tiên bởi Albert Einstein, là một hiệu ứng quang học đặc biệt cho phép các nhà khoa học thăm dò các vùng xa xôi trong vũ trụ, về thời điểm mà những ngôi sao đầu tiên bắt đầu loé sáng.

Các quan sát chỉ ra rằng vật thể mới là một chùm sao nhỏ, nén đặc, có đường kính khoảng 200.000 năm ánh sáng (so sánh với thiên hà của chúng ta có bề ngang khoảng 60.000 năm ánh sáng).

"Nó phát sinh những vì sao khổng lồ, và là nguồn năng lượng dữ dội, vì thế nó có thể là một ví dụ về một vật thể hình thành từ giai đoạn sớm (ngay sau thời Trung Cổ của vũ trụ). Khái niệm Trung Cổ được nhà khoa học hoàng gia Anh Martin Rees nêu ra, ám chỉ thời kỳ mà các nguyên tử hydro lần đầu tiên được tạo ra trong vũ trụ, nhưng các ngôi sao chưa có cơ hội để đông đặc lại và bốc cháy.

B.H. (theo BBC)