Nam Phi nhức nhối nạn thừa voi

Cắt lấy một vùng đồng cỏ châu Phi, quây hàng rào quanh nó và để cho những động vật có vú lớn nhất trên đất liền này tự do sinh sản. Chẳng mấy chốc, bạn sẽ phải đối mặt với những vấn đề sinh thái nghiêm trọng. Quốc gia cực nam châu Phi đang rơi vào tình trạng như vậy.

“Một số người phương Tây vẫn cho rằng quần thể voi ở miền nam châu Phi đang bị đe dọa. Thực chất, chúng chẳng phải là loài bị đe dọa hay nguy cấp gì cả”, Bộ trưởng Môi trường Nam Phi Valli Moosa nói. “Vấn đề là miền nam châu Phi đang thừa voi”.

Điều này với một số nhà bảo tồn là khá nghịch tai. Hàng triệu con vật khổng lồ từng dọc ngang khắp châu Phi, từ Địa Trung Hải tới điểm cực nam của lục địa này, nhưng nay đã suy giảm qua nhiều thế kỷ vì nhu cầu săn bắn lấy ngà. Tuy nhiên, theo Moosa, còn nhiều khoảng không cho chúng sinh sôi. Và một khi bạn quây rào - trường hợp của Nam Phi là khoảng 15.000 con voi hoang dã - quần thể của chúng cuối cùng sẽ đạt đến điểm tới hạn, nơi mà bầy voi không thể được duy trì bền vững nếu không cắt xén phần còn lại của hệ sinh thái. Các nhà nghiên cứu nhận định điều này có thể sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho các loài động vật khác, do voi có khẩu phần ăn rất lớn (con trưởng thành trung bình tiêu thụ mỗi ngày khoảng 170 kg thức ăn).

“Tại bất kỳ khu vực bảo tồn nào có voi, bạn sẽ phải lựa chọn giữa hai khả năng - hoặc biến nó thành khu vực duy trì đa dạng sinh học hoặc thành khu bảo tồn riêng cho voi, bạn không thể có cả hai. Bởi đến một giai đoạn nào đó, bầy voi sẽ bắt đầu có ảnh hưởng đến hệ sinh thái”, tiến sĩ Ian Whyte, một nhà sinh vật học tại Công viên Quốc gia Nam Phi, cho biết.

Khi Nelsol Mandela lên làm Tổng thống Nam Phi vào năm 1994, quốc gia này đã đưa ra một đạo luật tạm thời ngừng việc săn bắt chọn lọc voi. Tuy nhiên, kết quả là bầy voi sinh trưởng không ngừng, buộc họ phải tìm ra các biện pháp khác để kìm hãm quần thể của chúng. Các nhà khoa học đã thử áp dụng những biện pháp ngừa thai, nhưng cách này tốn kém và không hiệu quả. Rút cục, người ta phải huy động thêm nhiều vùng đất mới làm nơi cư trú cho chúng. Các trang trại gia súc được chuyển thành công viên và khu bảo tồn. Cho tới nay, khoảng 6% đất bề mặt của Nam Phi đã nằm trong diện được bảo vệ và quốc gia này đang hướng tới đề xuất của Hiệp hội Bảo tồn Thế giới (IUCN) là 10%. Song đất không sinh sôi, và nếu tình trạng này cứ tiếp tục, Nam Phi rất có thể sẽ phải tái áp dụng biện pháp tiêu diệt voi chọn lọc.

Những vấn đề đau đầu tương tự như vậy sẽ được thảo luận tại Hội nghị các công viên thế giới lần thứ năm, do IUCN tổ chức, diễn ra từ ngày 8 đến 17/9 tại thành phố Durban, Nam Phi. Hội thảo sẽ quy tụ khoảng 2.500 đại biểu, xem xét tình trạng của các khu vực bảo tồn và vạch ra những chiến lược cho việc gìn giữ các di sản tự nhiên của thế giới.

B.H. (theo Reutesrs)