Động đất - điềm báo những vụ phun trào núi lửa?

Bị ám ảnh bởi một thảm họa ở Nam Mỹ từng cướp đi 25.000 sinh mạng, Bernard Chouet, người Thụy Sĩ, làm việc cho Tổ chức khảo sát địa chất Mỹ, đã cố gắng tìm ra cách dự báo thời điểm núi lửa tỉnh giấc qua các "cơn co thắt" của lòng đất.

Khi núi lửa Nevado del Ruiz của Columbia hoạt động vào năm 1985, nó đã làm tan chảy chiếc mũ băng trên núi. Nước và tro bụi núi lửa kết hợp tạo thành một dòng thác lũ bùn huỷ diệt, quét sạch toàn bộ thị trấn Armero và cũng đưa luôn tên nó ra khỏi bản đồ thế giới.

Sau thảm họa này, Chouet đã phát triển một giả thuyết cho rằng, các vụ phun trào núi lửa thường được báo trước bởi một loại động đất mà ông gọi là “rung chấn cửa sổ”. Ông tin rằng những rung chấn cửa sổ là một dấu hiệu cho thấy áp suất đã bắt đầu tích luỹ bên trong họng núi. Và thực tế, khi xem lại hồ sơ các trận động đất ở Nevado del Ruiz, Chouet kinh hoàng nhìn thấy những rung chấn cửa sổ xuất hiện trên khắp các đồ thị. "Vài ngày trước vụ phun trào, ngọn núi này đã rít lên “Tôi sắp bùng nổ”, nhưng không ai nghe thấy lời cảnh báo đó", Chouet nói.

Vào đầu những năm 1990, một núi lửa khác của Columbia là Galeras cũng bừng tỉnh. Các rung chấn cửa sổ một lần nữa xuất hiện trên đồ thị, báo hiệu thần lửa sắp nổi giận. Song, nhà núi lửa học người Mỹ Stanley Williams nghi ngờ về cách tiếp cận của Chouet (ngoài những rung chấn cửa sổ này, nó hoàn toàn yên lặng). Vì thế ngày 14/1/1993, ông dẫn đầu một nhóm khoa học tiến vào Galeras để đo lượng khí thoát ra. Đó là một sai lầm. Khi đoàn người chuẩn bị rời khỏi miệng núi thì mặt đất rung chuyển, vùi chết 6 nhà nghiên cứu và 3 khách du lịch. Bản thân Williams cũng bị thương nặng.

Tháng 12/2000, Chouet đã chứng minh được giả thuyết của mình. Trong vài năm, ngọn núi Popocatépetl hùng vĩ ở ngoại ô thành phố Mexico vẫn thoát hơi nước nhẹ nhàng. Nhưng sau đó, các rung chấn cửa sổ xuất hiện, nhiều đến mức chúng hợp nhất thành một rung lắc lớn khiến những người dân làng ở gần đó cũng cảm thấy. Sử dụng phương pháp của Chouet, các nhà khoa học tại Trung tâm Ngăn ngừa Thảm họa Quốc gia ở thành phố Mexico dự đoán rằng sẽ có một đợt phun trào lớn trong hai ngày sau đó. 10.000 dân nhanh chóng được sơ tán khỏi khu vực này. 48 tiếng đồng hồ sau, Popocatépetl bùng lên trong một cảnh tượng ngoạn mục. Đó cũng là lần phun trào lớn nhất của nó trong vòng 1000 năm qua, nhưng không một ai bị thương.

B.H. (theo BBC)