Chuyện hậu trường về du hành vũ trụ (phần cuối)

Năm 1980, khi trạm "Chào mừng" đang bay trên quỹ đạo, một nhà du hành thấy một vật thể cứ bay theo trạm cách vài trăm mét. Sau mấy tiếng đồng hồ cùng bay như vậy, đoàn phi hành Xô Viết đã nghĩ đến một con tàu gián điệp Mỹ, và trong nhiều ngày liền, hình ảnh đó gây bối rối cho giới chức vũ trụ Liên Xô, buộc họ đưa ra những lý thuyết điên khùng nhất.

Cuối cùng đoàn phi hành mới chợt nhớ ra: đó là cái thùng rác mà bản thân trạm đã vứt vào vũ trụ trước đó chừng 15 ngày.

Dùng bao cao su để... kiểm tra tên lửa

Đây là trường hợp tên lửa Ariane gặp sự cố lúc vận hành thử nghiệm vào năm 1981 - 1982, khi các chuyên gia nghi ngờ có hiện tượng rò khí helium tại thiết bị của tầng thứ nhất. Không có dụng cụ gì trong tay để phát hiện vị trí rò, sau một hồi suy tính, cân nhắc, họ nghĩ đến một vật quen thuộc là bao cao su ngừa thai, vì tin rằng chỗ nào dò khí ắt sẽ làm cho nó phình ra.

Nói là làm liền. Một chuyên gia ra hiệu thuốc hỏi mua một bịch lớn bao cao su. Nữ dược sĩ không hề hoảng hồn về số lượng mà chỉ ngạc nhiên khi thấy người mua yêu cầu có hoá đơn kèm theo. Chuyên gia này bèn giải thích rõ là ông chủ của mình sẽ chịu trách nhiệm thanh toán.

Một giờ sau, bao cao su đặt vào vị trí rò đã cho ra kết quả. Không những khiếm khuyết của tên lửa Ariane đó được phát hiện bằng phương cách đơn giản này, mà trong cả 10 chuyến bay liên tiếp của nó về sau, người ta vẫn dùng các bao cao su để kiểm tra tên lửa, coi như một công cụ chính thức.

Những thủ tục được thực hiện một cách cung kính

Trong du hành vũ trụ, ngoài một số thủ tục chặt chẽ về kỹ thuật để đảm bảo an toàn tuyệt đối và thành công rực rỡ của chuyến bay, có một số thủ tục mà các nhà du hành thay nhau thực hiện một cách cung kính, dù những điều đó không được viết thành văn.

- Có một thủ tục không chút thay đổi mà các nhà du hành vũ trụ Liên Xô thay nhau làm là đến thăm một căn nhà tại sân bay vũ trụ Baikonua, nơi trước đây I. Gagarin đã qua đêm trước chuyến bay lịch sử của mình, và họ ngồi lên chiếc giường mà Gagarin đã nằm.

- Suốt 40 năm liền, trong khi tên lửa được chuyển đi trên một đoạn đường sắt dài 1,6 km đến bệ phóng, bao giờ người kỹ sư trưởng và các phụ tá cũng đi đằng trước để dẫn đầu, bằng cách bước lên các thanh tà vẹt, giống như Sergei Korolev đã làm trước đó. Cũng vào thời điểm này, người ta cho bánh toa xe lửa cán dẹt một vài đồng côpếch (nay thì vài đồng rúp) để giữ làm kỷ niệm lâu dài.

- Từ giữa thập niên 1970 trở đi, trước ngày phóng tên lửa, bao giờ các nhà du hành cũng được xem một bộ phim video mang tên Mặt trời trắng trên thảo nguyên, mô tả cảnh anh hùng người Nga thoát khỏi mọi hiểm nguy một cách sinh động. Trước khi ra khu vực phóng tên lửa, các nhà du hành, thầy thuốc và nhân viên kỹ thuật cùng nâng cốc sâm banh chúc mừng nhau. Trước khi rời căn phòng, họ cùng ngồi lại với nhau một lúc theo phong tục cổ truyền.

- Các nhà du hành, lúc này đã mặc áo giáp, bước lên xe buýt; xe này dừng lại gần giàn phóng tên lửa, đúng vào chỗ trước đây Gagarin dừng lại một chút để được nhẹ nhõm; phi hành đoàn đi tiểu lên một trong các bánh xe buýt.

- Khi trở về trái đất, các thành viên bao giờ cũng được mời trồng tại vườn của khách sạn du hành Leninsk một cây karagatch làm kỷ niệm. Năm 1973, nhà du hành V. Lebedev đã quên mất thủ tục này, mãi đến năm 1976 mới sực nhớ ra và tỏ ý muốn được khắc phục thiếu sót. Nhưng người ta bảo là ông đã làm việc đó rồi. Lebedev ngạc nhiên vì chưa trở lại Baikonou lần nào, lúc tới nơi thì tận mắt nhìn thấy trên một tấm biển đóng vào một thân cây có dòng chữ: "Do V. Lebedev trồng" (một người nào đó quá tích cực đã giúp sửa sai). Ông được mời lưu lại để ghi hình ảnh tay cầm xẻng đang trồng một cây đã có mặt tại đó 3 năm trước.

Tài Hoa Trẻ (Theo Sciences et Avenir)