Chuyện hậu trường của ngành du hành vũ trụ (phần 1)

Thành công đạt được trong các chuyến du hành không gian không chỉ nhờ các tiến bộ khoa học kỹ thuật mà lắm khi còn nhờ những mẹo vặt, những động tác thủ công của nhân viên trên mặt đất.

Năm 1960, vào thời gian chuẩn bị cho một trong các chuyến bay của tàu vũ trụ có người lái Phương Đông, người ta phát hiện con tàu nặng quá 15 kg so với quy định. Vài giờ trước lúc phóng, nhằm khắc phục hiện tượng quá tải đó, hai kỹ sư Xô Viết quyết định cho cắt bỏ tất cả những dây cáp không cần thiết trong chuyến bay. Họ vừa làm xong việc này thì thủ trưởng của họ là Sergei Korolev tới nơi. Ông này hoảng lên khi biết việc làm của họ. Tuy nhiên, việc kiểm tra lại toàn bộ hệ thống điện, tất cả đều hoạt động bình thường. Chuyến bay thành công tốt đẹp, và sau đó hai kỹ sư nói trên được gọi là "thợ cạo" của tàu Phương Đông.

Tháng 9 năm đó, một trạm thăm dò chuẩn bị phóng lên sao Kim cũng bị quá tải. Cần để lại một thiết bị nghiên cứu đã đưa vào trong trạm, nhưng sẽ để lại cái nào đây? Korolev nhìn vào thiết bị phát hiện sự sống trên sao Kim và ra lệnh đặt nó vào chính giữa hoang mạc Kazathstan, "để xem nơi đó có hình thức nào của sự sống không". Thế là trạm sao Kim đúng trọng lượng quy định đã lên đường mà không hề có thiết bị thăm dò sự sống trên hành tinh đó.

Suýt chết vì áo giáp phình to

Mọi người đều biết rằng ngày 18/3/1965 đánh dấu lần đầu tiên con người bước ra khỏi con tàu để vào trong vũ trụ, và người đó là nhà du hành Xô Viết A. Leonov. Nhưng ít ai biết là Leonov đã nỗ lực phi thường mới thoát khỏi một sự cố khủng khiếp, khi ông định trở lại con tàu Voskhod 2, sau 12 phút dạo chơi ngoài vũ trụ. Ông không tài nào chui trở vào được qua lỗ thông do bộ áo giáp bỗng nhiên phình to, buộc phải giảm áp lực xuống một giới hạn có thể chấp nhận được. Ông không dám hỏi ý kiến dưới đất vì sợ sẽ không được phép, bèn tự ý mở xupáp ra cho đến khi đút được đầu vào qua lỗ thông, nhưng sau đó còn phải xoay tròn người mới vào hẳn được trong con tàu, đến nỗi lúc trở về trái đất mồ hôi Leonov ngập tới đầu gối và đong được đúng 6 lít.

Leonov và một nhà du hành khác trong khi bay trở về đã gặp nhiều sự cố như: giảm áp lực trong các bình dự trữ không khí, hỏng các tên lửa phản hồi và trong hệ thống định hướng theo mặt trời, tăng hàm lượng oxy trong buồng lái tới mức nguy hiểm, một chiếc van tự mở ra làm giảm áp lực trong buồng lái... Tóm lại là trong 24 giờ, hai nhà du hành này đã phải vượt qua 7 sự cố nguy hiểm. Họ tiếp đất cách nơi dự kiến 368 km, trong một khu rừng tuyết phủ, nên mãi 24 giờ sau mới được tìm thấy, một khoảng thời gian đủ để người bạn đồng hành được lệnh bỏ mặc Leonov nếu Leonov gặp sự cố khi chui ra khỏi con tàu.

Trong cái rủi có cái may

Năm 1972, châu Âu công bố chương trình phóng tên lửa vũ trụ mới mang tên Ariane, hai tầng đầu của tên lửa này dự kiến sẽ do sức đẩy của peroxyde nitro kết hợp với UDMH (dimethylhydrazin không cân đối), mà dạo đó chỉ có Mỹ sản xuất được.

Oái ăm thay, khi Pháp hỏi mua UDMH thì được trả lời là Mỹ sắp đóng cửa nhà máy chuyên sản xuất chất này vì gây ô nhiễm môi sinh, vì vậy ai muốn mua phải trả thêm 30% giá cũ.

Pháp buộc phải quay sang hỏi Liên Xô và thật ngạc nhiên Liên Xô đã chấp nhận ngay và còn bảo: "UDMH của chúng tôi rẻ hơn của Mỹ 20%, nhưng chúng tôi không biết rõ giá cả của họ và tin rằng các ông sẽ cho biết điều đó". Dĩ nhiên Pháp không để lộ yêu sách của Mỹ đòi tăng 30%. Hợp đồng mua bán giữa 2 nước được ký kết nhanh chóng.

"Trong cái không may có cái hay", lần đó Pháp vừa đỡ tốn 20% tiền mua, vừa vớ được loại UDMH tốt hơn hẳn của Mỹ qua các xét nghiệm đánh giá chất lượng. Nhưng Pháp giấu nhẹm chuyện đó vì sợ Liên Xô sẽ tăng giá. Về sau, trong cuộc họp chung của hai bên, Liên Xô hỏi Pháp về kết quả thu được trong việc giám định UDMH, lúc đó Pháp mới thú nhận là sản phẩm của Liên Xô vượt xa của Mỹ. Sau giây lát suy nghĩ, trưởng phái đoàn Liên Xô hỏi: "Liệu các ông có sẵn lòng công bố kết quả đó bằng văn bản?". Trưởng phái đoàn Pháp ngạc nhiên đáp lại: "Vâng, được thôi, nhưng xin cho biết vì sao phải làm chuyện này?". "Có gì đâu" - phía Liên Xô nói luôn - "nếu các ông công bố một văn bản có nội dung như vậy thì chúng tôi sẽ giảm giá thêm 20% nữa!".

Còn nữa

Tài Hoa Trẻ (Theo Sciences et Avenir)