Bảo tồn vùng sinh thái - giải pháp bền vững cho môi trường

Dãy Trường Sơn là nơi trú ngụ của nhiều sinh vật quý hiếm như sao la, tê giác một sừng.

Đến nay, các dự án bảo tồn ở VN thường chỉ tập trung ở những nơi cụ thể, như vườn quốc gia hay khu bảo tồn, mà không ngăn được việc mất đa dạng sinh học, do nhiều khi mối đe dọa nằm ngoài địa điểm đó. Giải pháp mới đầu tư cho vùng địa lý rộng hơn - vùng sinh thái - có thể giúp tránh được tình trạng này, mà điển hình là dự án bảo tồn Vùng sinh thái dãy Trường Sơn.

Dự án thực chất là việc xây dựng những vùng đệm, nhằm liên kết những khu bảo tồn biệt lập nằm rải rác trên vùng Trường Sơn, hình thành một mạng lưới bảo tồn rộng lớn. Người dân trong khu vực này không phải di dời đi nơi khác như ở các dự án bảo tồn riêng lẻ. Họ sẽ được hướng dẫn để cải thiện kinh tế gia đình, có cuộc sống thân thiện với môi trường, đồng thời trực tiếp tham gia bảo vệ đa dạng sinh học.

Vùng sinh thái dãy Trường Sơn: kéo dài từ tỉnh Hòa Bình tới Bình Phước, Đồng Nai, và bao trùm gần hết vùng Trung và Nam Lào.

Hội thảo nhằm xây dựng kế hoạch cho dự án này đã khai mạc sáng nay tại Hà Nội, diễn ra trong hai ngày 25-26/6, do WWF Chương trình Đông Dương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và PTNT tổ chức. Hội thảo đưa ra bức tranh ban đầu về hiện trạng của vùng sinh thái dãy Trường Sơn (kéo dài từ tỉnh Hòa Bình tới Bình Phước, Đồng Nai, và vắt qua biên giới Việt - Lào), làm rõ những mối đe dọa đối với đa dạng sinh học trong vùng, nguyên nhân gốc rễ, cơ hội và những ưu tiên bảo tồn, cũng như các vấn đề sinh kế của cộng đồng.

Hội thảo này là bước tiếp theo trong tiến trình chuẩn bị cho dự án. Trước đó, từ năm 2000, các chuyên gia đã lập Chương trình bảo tồn thí điểm khu vực Trung Trường Sơn, phần quan trọng nhất của cả hệ thống. Bản chương trình đã hoàn tất và đang trong quá trình phê duyệt. Tiếp đó, năm 2001, các nhà bảo tồn đã cho ra đời Tầm nhìn sinh học cho toàn Vùng sinh thái dãy Trường Sơn. Sắp tới, các nhà điều tra sẽ tiến hành khảo sát trên thực địa, để hoàn thiện kế hoạch hành động cho cả vùng.

Ông Nguyễn Bá Thụ, Cục trưởng Cục Kiểm lâm, Bộ NN&PTNT, cho biết dự án có tầm nhìn tối thiểu 20 năm, có tầm quan trọng và quy mô ảnh hưởng rộng. Dự án cũng sẽ cần đến một khoản vốn rất lớn, chủ yếu dựa trên sự tài trợ của các tổ chức quốc tế. Hiện đã có nhiều tổ chức quan tâm tới dự án này.

“Chương trình Trung Trường Sơn đã cho chúng tôi kinh nghiệm rằng, nếu Việt Nam chỉ hành động đơn độc thì không thể thành công, mà cần phải hợp tác với Lào, nước có chung vùng sinh thái với Việt Nam”, ông Thụ nói. Hiện tại, nước bạn cũng đang tiến hành một dự án tương tự để bảo vệ dãy Trường Sơn, hợp tác và bổ trợ cho dự án phía Việt Nam.

Còn theo ông Mike Baltzer, Giám đốc chương trình bảo tồn, thuộc WWF Chương trình Đông Dương, để dự án thành công, điều quan trọng nhất là có sự tham gia của nhiều bộ, ngành, sao cho các kế hoạch phát triển kinh tế và bảo tồn trong vùng không chồng chéo lên nhau.

Vùng sinh thái dãy Trường Sơn hay Sayphou Louang theo tiếng Lào đã được các nhà khoa học trên thế giới xác định là một trong 200 vùng sinh thái quan trọng nhất về đa dạng sinh học trên toàn cầu. Vùng nằm trên hai nước Việt - Lào, với tổng diện tích 22 triệu hecta. Đây là nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số, và là nơi trú ngụ của những loài động thực vật cực kỳ quý hiếm của Việt Nam như hổ, voi, tê giác một sừng, sao la, mang Trường Sơn, sâm Ngọc Linh…

Nhật Minh