Quạ chế tạo công cụ giỏi hơn tinh tinh

Quạ New Caledonia.

Dù có nhiều loài vật biết sử dụng công cụ trong thế giới tự nhiên, động vật duy nhất có đủ trí não để phát triển và cải tiến công cụ từ trước đến nay vẫn chỉ là con người. Tuy nhiên, một loài quạ láu cá trên những hòn đảo của New Caledonia ở Thái Bình Dương đã chứng tỏ chúng cũng có khả năng đó.

Thêm vào một vài yếu tố mang tính cách mạng như một bánh xe hay động cơ vào những thiết kế sẵn có là một trong những đặc điểm khiến con người trở nên độc đáo. Các nhà khoa học nhận thấy quạ New Caledonia (Corvus moneduloides) cũng có thể bổ sung các tính năng hữu ích mới vào công cụ săn côn trùng mà chúng tạo nên từ những mảnh lá gai được xé ra. Những cải tiến này còn được truyền bá giữa các cá thể và qua nhiều thế hệ.

Vào năm 2000, nhà khoa học Gavin R. Hunt cùng cộng sự tại Đại học Auckland ở New Zealand đã tiến hành nghiên cứu hành vi chế tạo công cụ của quạ New Caledonia.

3 dạng công cụ do quạ New Caledonia chế tạo nên.

Họ nhận thấy bên cạnh những cành cây non, quạ New Caledonia còn tạo ra công cụ từ những chiếc lá gai dài của cây dừa dại. Chúng bứt rìa lá và xé thành các mảnh dài nhỏ gọn để có thể thăm dò các kẽ nứt nơi có côn trùng ẩn nấp. Những công cụ này được chia thành 3 dạng: mảnh dài mỏng, mảnh dài dày và mảnh có nhiều bước (to ở một đầu và nhỏ dần ở đầu kia).

Bằng cách khảo sát hơn 5.500 dấu vết công cụ ở 21 khu vực trên New Caledonia, nhóm nghiên cứu đã kết luận rằng dạng công cụ mỏng và nhiều bước là phiên bản cải tiến của dạng công cụ dày hơn. Và sự phân bố địa lý cũng cho thấy những loại công cụ này có chung một nguồn gốc chứ không phải là những cải tiến độc lập.

"Khả năng cải tiến công cụ là một trong những đặc điểm định nghĩa nên con người. Kết quả tìm kiếm của chúng tôi đã loại bỏ một sự khác biệt quan trọng về mặt công nghệ giữa con người và các loài vật khác", Gavin R. Hunt, tác giả nghiên cứu tại Đại học Auckland ở New Zealand, phát biểu.

Ở tinh tinh, việc chế tạo công cụ vẫn thường là một quá trình bừa bãi, các công cụ của tinh tinh cho thấy có rất ít những cải tiến qua thời gian. Mặc dù biết sử dụng công cụ vào các công việc khác nhau như tìm kiếm thức ăn và chải chuốt, chúng lại không có khả năng truyền bá kiến thức cho thế hệ sau như con người. Trong khi đó quạ New Caledonia lại có thể.

Tinh tinh không chia sẻ thông tin chính xác về việc chế tạo công cụ với nhau mà thường tự mình thực hiện quá trình thử nghiệm và sửa sai, rồi dừng lại tại cùng một kết quả giống nhau. Những cải tiến chỉ xuất hiện tại một số cá thể và vì thế không được truyền bá cho thế hệ sau.

Ngược lại, quạ có thể bắt chước một cách chính xác những kỹ thuật chế tạo từ các con khác và vì thế có thể tận dụng và mở rộng được những thiết kế cải tiến hiếm hoi.

Các nhà khoa học đã nhận thấy khả năng nhận thức đáng ngạc nhiên của loài quạ này vài năm nay. Một con quạ New Caledonia nuôi nhốt tên Betty đã trở nên nổi tiếng năm ngoái, khi các nhà khoa học tại Đại học Oxford, Anh, quay phim cô nàng tạo ra những cái móc từ các mẩu dây kim loại thẳng để lấy được thức ăn.

Minh Thi (theo Nationalgeographic)