Động đất dồn nước chảy vào suối

Những cơn rung lắc trong các trận động đất tách nước khỏi những lớp đất ướt, bổ sung lưu lượng cho các dòng chảy. Điều này lý giải vì sao những con suối lại chảy nhanh hơn sau mỗi chấn động lớn.

Kể từ sau trận động đất tại San Francisco (Mỹ) năm 1906, hiện tượng sông suối dường như phải chở thêm một lượng lớn nước trong vài ngày hoặc vài tuầu sau mỗi rung chấn đã khiến các nhà địa chất học phải bận tâm. Một số chuyên gia giả định động đất đã nén ép các lớp đá chứa nước, khiến nước dồn vào suối nhiều hơn. Những giả thuyết khác lại cho rằng chuyển động rung lắc đã kéo giãn những lớp đá ngậm nước, tạo ra những khe hở và làm nước rỉ ra.

Tuy nhiên, “tất cả các giải thích trên đều không đúng”, Michael Manga và cộng sự, Đại học Berkeley, bang California (Mỹ) vừa tuyên bố. Các thí nghiệm của ông chỉ ra rằng chính lớp đất bề mặt (soil), chứ không phải các tầng đá dưới sâu (rock) đã "vắt" ra nước, và động lực của nó là do rung lắc, chứ không phải dưới tác động của việc nén ép hay kéo giãn.

Nhóm của Manga đã nghiên cứu thung lũng Sespe ở miền nam California, một trong những vùng có hoạt động địa chấn mạnh nhất ở Mỹ. Thung lũng này từng rung chuyển mạnh 48 lần kể từ năm 1928, khi các nhà địa chất học bắt đầu quan trắc các dòng suối ở đây. Nhóm nghiên cứu cũng tiến hành lắc một ít đất ngấm nước trong phòng thí nghiệm. Kết quả là, khi rung mạnh, nước tách ra khỏi đất. Điều này phù hợp với các bằng chứng tại vùng Sespe và các dòng suối khác: chỉ những rung chấn mạnh từ 6 đến 7 độ richter mới làm tăng lưu lượng dòng chảy của suối.

“Khi lắc đất, các lỗ rỗng chứa nước trở nên sít lại gần nhau, và bạn sẽ chắt ra được một ít nước”, Emily Brodsky, một thành viên của nhóm, giải thích.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Stuart Rojstaczer, Đại học Duke ở Durham, Bắc Carolina, lại cho rằng, rung lắc quả là một nguyên nhân khiến nước tách ra, nhưng không phải là tất cả, vì lớp đất bề mặt không đủ nước để làm tăng lưu lượng của các dòng suối lớn như vậy. Rojstaczer tin chắc các tầng ngậm nước ở sâu hơn đã góp một phần vào đó.

B.H. (theo Nature)