Hóa thạch tiết lộ bí mật của đá phiến xứ Wales

Núi đá phiến Snowdon ở bắc xứ Wales.

Các nhà khoa học đã có thể xác định thời gian chính xác khi những đồi đá phiến của xứ Wales được đẩy lên khỏi mặt biển, nhờ vào hoá thạch của những sinh vật phù du. Kết quả phân tích cho thấy các tảng đá được hình thành từ 396 triệu năm trước đây.

Người ta cho rằng những tảng đá phiến, còn có thể được tìm thấy ở Lake District (Anh), được hình thành sau một vụ va chạm lục địa khổng lồ khoảng 400 triệu năm trước. Khi đó Scotland và Bắc Ireland (lúc đó dính liền với Bắc Mỹ), đã đụng phải một tiểu lục địa khác, bao gồm Anh, Wales và nam Ireland. Sức nén khổng lồ của hai lục địa đã khiến lớp bùn nằm dưới đáy biển giữa 2 lục địa kết khối lại, hình thành nên các khối đá đen, rồi trồi lên trên.

Trước đây các nhà khoa học vẫn tìm cách xác định thời gian của sự kiện này bằng cách tách khoáng vật phóng xạ tự nhiên từ tảng đá - những khoáng vật này có tỷ lệ phân rã phóng xạ cố định, giúp tìm ra độ tuổi của nó một cách chính xác. Tuy vậy, đối với những tảng đá ở xứ Wales này, các khoáng vật quá nhỏ để có thể phân tách và xác định niên đại.

Tinh thể trắng trên hoá thạch graptolite.

Gần đây, các nhà nghiên cứu tại Đại học Leicester và Đại học Mở ở Anh đã tìm ra một cách thức mới xử lý vấn đề này. Họ nhận thấy khi những sinh vật tí hon trôi dạt trên biển (graptolite) bị hoá thạch, bên cạnh chúng hình thành những khoảng trống do con vật đã kháng cự khi gặp sức ép của vụ va chạm. Những khoảng trống này được lấp đầy bởi các tinh thể lớn, nguyên chất. Nhóm khoa học chỉ việc tách các tinh thể đó ra và kiểm tra.

Kết quả cho thấy các tảng đá được hình thành từ 396 triệu năm trước, với sai số là 1,4 triệu năm. Số liệu này là chính xác nhất trong tất cả những tính toán về niên đại của đá phiến trên thế giới.

Minh Thi (theo BBC)