Lòng tin sẽ mang lại hiệu quả công việc

Niềm tin sẽ sinh ra niềm tin.

Nếu bạn muốn ai đó thực hiện yêu cầu của mình, bạn sẽ làm thế nào? Đe doạ trừng phạt nếu họ không tuân lời? Giải thích điều bạn cần và cho họ thấy rằng bạn tin là họ có thể làm được? Một nghiên cứu mới đây cho thấy tin tưởng người khác là cách tốt nhất để đạt được sự hợp tác hiệu quả.

Các nhà khoa học xã hội vẫn đang trăn trở với 2 mặt dường như không thể hoà giải được của xã hội loài người - lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể. Mặt thứ nhất là một nguyên tắc thông thường: con người luôn hành động vì lợi ích của chính mình. Mặt thứ 2 là xã hội loài người phụ thuộc vào sự hợp tác vô tận giữa các cá nhân - từ thành viên gia đình tới đồng nghiệp hay người lạ.

"Hầu hết cuộc sống của chúng ta là quá trình cho và nhận", Ernst Fehr, giáo sư kinh tế tại Đại học Zurich ở Thụy Sĩ, đứng đầu cuộc nghiên cứu, nói. "Nếu một người vì lợi ích cá nhân mà đe doạ trừng phạt người khác khi họ không tuân theo ý của mình, thì chắc chắn đó là cách hữu hiệu nhất đảm bảo rằng họ sẽ không làm theo anh ta".

Trong khi con người đặt ra những bộ luật phức tạp áp đặt lên các mối quan hệ (như hợp đồng, giấy chứng nhận...), thì thực tế là hầu hết các sự tương giao đó phụ thuộc vào lòng tin - những thoả thuận ngầm và những chuẩn mực xã hội, Fehr nhận định. Chẳng hạn bạn tin rằng người khác sẽ dừng ở đèn đỏ. Bạn tin rằng dược sĩ sẽ đưa cho bạn đúng phương thuốc điều trị. Bạn tin rằng nhân viên của mình sẽ làm đúng việc khi bạn không ở sau lưng họ.

Để hiểu rõ hơn vai trò của niềm tin trong xã hội loài người, Fehr và đồng nghiệp đã thực hiện một cuộc thử nghiệm, trong đó họ chia 200 sinh viên thành 2 nhóm - nhóm nhà đầu tư và nhóm người uỷ nhiệm (những người tham gia không được biết về sự phân vai này). Cả nhà đầu tư và người uỷ nhiệm được đưa vào 2 phòng khác nhau và không được gặp mặt nhau, mỗi người được đưa 10 USD. Nhà đầu tư có thể lựa chọn giao tiền cho người uỷ thác hay không (nếu đưa thì số tiền đó sẽ được tăng gấp 3). Còn người uỷ nhiệm sẽ tuỳ tâm trả lại một khoản tiền cho nhà đầu tư

"Dự đoán ban đầu là nếu cả 2 phía cùng ích kỷ thì nhà đầu tư sẽ không gửi một đồng nào và người uỷ thác cũng không trả lại xu nào", Fehr nói. "Nhưng đó không phải là điều đã xảy ra".

Thực tế, nhà đầu tư đã tin tưởng người uỷ thác và đưa một khoản tiền là 7 USD trong số tiền của mình. Trung bình, người được uỷ thác sẽ trả về 41% số tiền nhà đầu tư gửi (sau khi số tiền đó đã được tăng gấp 3 theo quy định của trò chơi).

"Bất cứ thứ gì mà người uỷ thác trả về đều là một hành động vị tha, chứ không phải ích kỷ", Fehr nói. "Bởi họ không có một ràng buộc hợp đồng nào để phải trả lại thứ gì".

Nhưng tỷ lệ trả lại - ảnh hưởng của lòng vị tha - thay đổi khi một biến số được đưa vào bài toán: sự đe doạ trừng phạt với hình thức là món tiền phạt.

Trong giai đoạn 2 của cuộc thí nghiệm, các nhà đầu tư yêu cầu người ủy thác trả lại một số tiền, và nếu bên uỷ thác không đáp ứng, nhóm đầu tư sẽ được quyền chọn phạt hay không phạt họ, với mức phạt 4 USD.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy khi nhà đầu tư đưa ra sự đe dọa, các nhà uỷ thác lập tức trả lại tiền ít hơn - chỉ khoảng 30% những gì nhà đầu tư gửi. Tuy nhiên, khi nhà đầu tư đã không dùng biện pháp đó (nói theo cách khác, nhà đầu tư tỏ dấu hiệu là họ tin người uỷ thác), thì tỷ lệ trả lại tăng vọt lên 48%.

"Sự đe dọa trừng phạt đôi khi lại phản tác dụng. Nếu có biện pháp trừng phạt mà bạn không sử dụng đến, bạn sẽ được lòng người uỷ thác nhiều nhất. Đó là cách tốt nhất trong mọi tình huống. Nó cho thấy một hình thức đặc biệt của sự tin tưởng", Fehr nói.

Theo các chuyên gia, nghiên cứu mới này có thể giúp các ông chủ quản lý hiệu quả nhân viên của mình. Nó cho thấy người ta sẽ làm việc tốt nhất khi có tự do và được tin tưởng. "Mọi người thích được tin tưởng. Nếu bạn cảm thấy rằng có một ai đó đang đứng sau lưng giám sát bạn, bạn sẽ dễ dàng phản ứng lại".

Minh Thi (theo HealthScout)