Thiên thạch có liên quan tới nhiều vụ phun trào núi lửa

Thiên thạch tạo thành hố trong vỏ trái đất.

Đó là một giả thuyết mới gây nhiều tranh cãi của hai nhà khoa học Mỹ. Theo đó, khi các thiên thạch lớn va vào trái đất, ngoài việc hất tung lên những đám mây bụi, chúng còn khoét sâu vào lớp thạch quyển, khiến cho magma từ bên dưới trào lên tạo thành núi lửa, đồng thời lấp luôn cái hố thiên thạch đó.

Giả thuyết này đã lý giải được vì sao các thiên thạch thường xuyên thăm viếng hành tinh chúng ta, nhưng có rất ít các hố thiên thạch còn sót lại. Theo tính toán của các nhà khoa học, trong vòng 250 triệu năm qua, trái đất đã phải chịu đựng khoảng 440 cú va chạm của các thiên thạch có đường kính lớn hơn 1km. Nhưng, người ta chỉ tìm thấy 38 hố thiên thạch lớn từ thời kỳ đó, còn các hố khác đi đâu?

Dallas Abbott, Đại học Columbia, và cộng sự Ann Isley ở Đại học bang New York (Mỹ) đã nghiên cứu thời điểm xảy ra 38 vụ đụng độ trên, và phát hiện thấy: gần như đồng thời với chúng là sự phun trào của các núi lửa tỏa tia (magma từ dưới tầng thạch quyển sâu phun thẳng lên mặt đất. Loại núi lửa này khác biệt với hầu hết những núi lửa thông thường, mà ở đó, dung nham trào ra từ đỉnh một vòm magma đang sôi sục). Từ sự trùng hợp thời gian này, Abbott và Isley nhận định rằng những núi lửa tỏa tia ắt phải có liên quan tới hoạt động của thiên thạch.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng ý với giả thuyết mới. Boris Ivanov, Viện Động học Địa quyển ở Maxcơva, đã sử dụng các mô hình máy tính để điều tra tác động của thiên thạch tới vỏ trái đất. Kết luận của ông là, thiên thạch khó có thể gây ảnh hưởng lớn đến thế tới các quá trình địa chất trên hành tinh chúng ta. Còn nhà hóa địa chất Christian Koeberl từ Đại học Vienna (Áo) đưa ra ý kiến rằng, thời gian mà Abbott sử dụng không chính xác: “Núi lửa xuất hiện sau khi thiên thạch tác động hàng chục triệu năm, và con số đó không chứng minh được điều gì cả”.

Ngược lại, mô hình máy tính mới đây của Adrian Jones và David Price, Đại học Tổng hợp London (Anh), lại ủng hộ giả thuyết của Abbott. Theo đó, những thiên thạch lớn hơn 10 km có thể xuyên thẳng qua lớp thạch quyển, tan chảy nhanh chóng, và cùng với magma phun lên ồ ạt. Các làn sóng đá nóng chảy dâng lên sẽ nhanh chóng lấp đầy cái hố này, xóa nhòa dấu vết của vụ va chạm.

B.H. (theo NewSci)