Tìm đường di cư của cá qua vòng tuổi ở xương tai

Mặt cắt ngang xương otolith của cá tuyết, có các vòng tuổi.

Giống như vòng tăng trưởng ở cây, trong tai cá cũng có một loại xương mà mỗi ngày lại mở thêm một vòng mới. Vì mỗi vòng này được tạo bởi các hóa chất đặc trưng cho vùng nước nơi cá bơi qua, nên chiếc xương đó giống như cuốn “nhật ký”, ghi lại hành trình của chúng.

Simon Thorrold, một nhà sinh thái học tại Viện hải dương học Woods Hole, ở Massachusetts (Mỹ), đã nghiên cứu loại xương otolith trong đầu cá và phát hiện thấy, chúng mọc thành vòng theo ngày, hay còn gọi vòng ngày tuổi. Otolith có đường kính từ 0,25 cm tới 2,5 cm, và có ở tất cả các loài cá, trừ cá mập, cá mút đá và cá đuối. Nó tích lũy canxi carbonat và các kim loại từ vùng nước xung quanh, do đó, phản ánh chính xác môi trường mà cá bơi qua. Nhờ vậy, người ta có thể sử dụng loại xương này để lập bản đồ di cư của cá.

“Phát hiện của Thorrold là bước một đột phá”, Robert Warner, Đại học California tại Santa Barbara, nhận xét. Thông điệp từ tai của cá không những ứng dụng được trong phòng thí nghiệm, mà còn vượt xa hơn thế. Người ta có thể dùng nó để giải quyết các tranh chấp trên ngư trường quốc tế, cũng như thiết lập các vùng bảo tồn biển (nhờ biết được nơi cá sinh nở, nơi chúng di cư tới hay nơi trở về).

Cho tới nay, một thách thức đối với các ngư dân vẫn là làm sao để biết được luồng cá bơi và ước đoán trữ lượng của chúng, trong khi phương pháp gắn thẻ định vị lại quá đắt đối với những cuộc khảo sát trên quy mô lớn. Otolith chính là một loại “thẻ” tự nhiên như thế. Nhờ loại thẻ này, Thorrold có thể chỉ ra vị trí của đàn cá trong phạm vi bán kính 9 km. Tuy nhiên, nhiệm vụ này sẽ khó khăn hơn trên các vùng biển xa.

B.H. (theo N.G.)