Phát hiện đài thiên văn cổ ở châu Phi

Từ lâu, bãi đá đổ nát kỳ lạ ở Zimbabwe vẫn được nhắc tới như là một tổ hợp lâu đài cổ của vua chúa có từ 800 năm trước. Tuy nhiên, một nhà khoa học Nam Phi mới đây nhận định rằng, phế tích này mang nhiều dấu ấn của đài thiên văn hơn, tương tự như của kỳ quan Stonehenge ở nước Anh.

Hàng rào đá cổ này là một phần của thủ đô Đế chế châu Phi Cận Sahara.

Phế tích có tên gọi Great Enclosure (Hàng rào Lớn), thực chất là một hàng rào đổ nát cổ bằng đá, bao quanh một khoảnh đất tròn có chu vi khoảng 250 mét, bên trong là các bục đá. Di tích này thuộc địa phận khu vực khảo cổ Great Zimbabwe - thủ đô duy nhất được biết tới nay của Đế chế châu Phi Cận Sahara, từng tồn tại trong gần 1.000 năm.

Richard Wade, Đài thiên văn Nkwe Ridge (Nam Phi), đã quan sát hàng rào này và phỏng đoán nó được sử dụng với mục đích tương tự một kỳ quan khác cổ hơn nhiều của nước Anh - bãi đá Stonehenge. Tại đó, một vài tảng đá được sắp xếp nằm thẳng hàng với một số ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Orion (chòm sao Thiên Lang) khi chúng mọc lên vào buổi sáng ngày Đông chí, tức ngày ngắn nhất trong năm. Một số tảng đá khác có vẽ những biểu tượng phức tạp, trùng với mô hình chuyển động của trái đất và sao Kim. Rất có thể người Zimbabwe trung cổ đã dùng chúng để dự báo nhật - nguyệt thực.

Trong phế tích, Wade đặc biệt chú ý đến một cái tháp nằm ở trung tâm của tổ hợp, mà ông cho rằng người xưa đã dựng lên để quan sát một vụ nổ sao vào khoảng năm 1.300. “Nhìn từ các bệ quan sát và khu vực sân, cái tháp lớn hình nón này nằm thẳng hàng với phần còn lại sau vụ nổ của siêu tân tinh đó”, Wade cho biết.

Bằng chứng ủng hộ nhận định này là các đài quan sát thiên văn hiện đại cũng xác định được có một siêu tân tinh đã bùng sáng trong khoảng thời gian đó. Nhưng tại sao sự kiện ấy lại vắng bóng trong các sử sách ghi chép thiên văn? Wade cho rằng điều dễ hiểu là vì ngôi sao này xuất hiện trên bán cầu Nam, vào thời điểm mà con người ở đó hầu như chưa có nền văn hóa chữ viết. Ngoài ra, một truyền thuyết ở trong vùng cũng đã khỏa lấp chỗ thiếu hụt đó: Người Sena ở Zimbabwe vẫn tin rằng tổ tiên của họ di cư từ phương bắc tới, dưới sự dẫn đường của một ngôi sao sáng bất thường trên bầu trời phương nam.

B.H. (theo CNN)