Làm hiển thị các phác thảo hội họa bằng tia hồng ngoại

Bức Đức Mẹ, Chúa Hài đồng và Thiên sứ.

Khi vẽ, các họa sĩ cổ điển thường phác thảo các bức tranh nền bằng than chì hoặc mực, rồi mới dùng màu để tô lên trên. Bằng mắt thường, ta không thể nhìn thấy được "âm bản", nhưng với tia hồng ngoại, điều đó lại được thực hiện khá dễ dàng. 

Các nhà khoa học Anh đã dùng tia hồng ngoại chiếu đều trên khắp bức tranh. Ở những chỗ có vật liệu giầu carbon như than chì, mực và thuốc vẽ (là những vật liệu thường được dùng để vẽ tranh nền), tia hồng ngoại sẽ bị hấp thụ mạnh hơn, để lại các điểm tối trên ảnh.

Bằng cách này, các nhà nghiên cứu đã "bóc" đi lớp màu bên trên, trả lại chân dung nguyên thuỷ của phác thảo. Trên đó, người ta có thể thấy được sự chuẩn bị của họa sĩ. Chẳng hạn, để vẽ bức Madonna and Child with the Infant Baptist (Đức Mẹ, Chúa Hài đồng và Thiên sứ, 1509), Raphael đã chau chuốt nó đến mức “bản thân bức phác thảo đã là một kiệt tác”, ông David Bomford, người phụ trách bảo tàng, nhận định. Ở các bức tranh nền khác, người ta còn thấy sự thay đổi trong ý tưởng của người họa sĩ, từ lúc vẽ nháp cho đến khi họa phẩm hoàn chỉnh ra đời. Bức Joseph with Jacob in Egypt ( Joseph và Jacob ở Ai Cập) là ví dụ điển hình cho sự thay đổi này.

Bức Joseph và Jacob ở Ai Cập.

Các bức vẽ phác cũng phản ánh tính tập thể trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật thời Phục hưng. Không có kiệt tác hội họa nào được tạo ra bởi một cá nhân đơn lẻ, mà thường là công trình của cả một nhóm người, gồm một họa sĩ chính và các phụ tá. Những người này sẽ hoàn thiện các phần phụ của bức tranh, như bầu trời hay phông nền. Cũng có những họa phẩm hầu như do công của những người phụ tá, nhưng được đứng tên của các họa sĩ thiên tài. 

Ngoài ra, những bức phác thảo đôi khi còn là sự kết hợp của nhiều trường phái hội họa. Chẳng hạn, bức Flight Into Egypt (Bay tới Ai Cập) có những dấu hiệu cho thấy nó là sản phẩm của ít nhất hai trường phái. Một rất chú trọng đến các chi tiết của phong cảnh, trong khi trường phái kia mô tả cảnh vật rất ước lệ, sơ sài.

Phương pháp chụp ảnh hồng ngoại đã được sử dụng để kiểm tra các bức họa từ 30 năm nay. Nhưng trước kia, để có được một bức ảnh hoàn chỉnh, người ta chụp những phần nhỏ trên tranh, rồi sau đó dùng tay để ráp nối chúng lại. Nay, công nghệ máy tính đã đảm nhận những thao tác này, tạo ra những bức ảnh liền khối.

Tuần tới, các phác thảo tranh của những họa sĩ Raphael, Bruegel, Crivelli và Cranach sẽ được giới thiệu với công chúng tại Bảo tàng quốc gia Anh ở London. Cuộc triển lãm mang tên Art in Making (nghệ thuật trong quá trình hình thành).  

B.H. (theo Nature)