Tìm thấy gene duy nhất khiến não chuột to lên

Các nhà khoa học Mỹ đã thành công trong việc "phù phép" cho não chuột to ra. Tuy chưa biết liệu "IQ" của chúng có tăng tỷ lệ thuận hay không, nhưng ít nhất, bề mặt vỏ não đã rộng hơn đáng kể so với chuột thường. Phát hiện này có thể giúp giải thích tại sao não người lại lớn bất cân xứng so với các loài khác.

Não chuột thường (trên) và não chuột chuyển gene (dưới).

Vỏ não là một lớp mỏng, có diện tích bề mặt cực lớn và chứa đến 2/3 các nơron của não. Ở người, vỏ não gấp nếp để có thể xếp vừa trong hộp sọ, khiến cho não có dạng gợn sóng.

Nhằm tìm hiểu yếu tố đã chi phối đến diện tích bề mặt của vỏ não, Anjen Chen, tại trường Y khoa, Đại học Tây Bắc (bang Chicago), và Christopher A. Walsh của Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess, đã nhân nuôi một dòng chuột chuyển gene. Những con chuột này được tiêm protein beta-catenin với liều lượng gấp đôi so với mức bình thường cơ thể chúng có thể tạo ra (protein beta-catenin có vai trò điều hòa sự tăng trưởng của tế bào não, và là sản phẩm mã hóa của gene beta-catenin).

Kết quả đã vượt quá sự mong đợi của các nhà khoa học: Vỏ não của chuột tăng trưởng nhanh đến mức, thay vì là một tấm phẳng, nó phải uốn cong vào trong và làm xuất hiện những “nếp nhăn” rất giống với ở người.

Các nhà nghiên cứu phỏng đoán protein beta-catenin đã hoạt động như một công tắc, báo cho tế bào biết lúc nào cần phân chia, lúc nào dừng lại, và trở thành nơron. Chính vì thế, khi beta-catenin trở nên dư thừa, nó sẽ kích thích tế bào tiền não phân chia nhiều hơn, tạo ra vỏ não lớn hơn với rất nhiều nơron.

Mục tiêu tiếp theo của nhóm nghiên cứu là làm sáng tỏ hoàn toàn vai trò của beta-catenin. Họ sẽ tìm hiểu liệu gene này có hoạt động bất thường trong những trường hợp trí tuệ người chậm phát triển, hay khi não quá to hoặc quá nhỏ.

B.H. (theo S.A.)