Không cần não lớn mới di cư được khỏi châu Phi

Hộp sọ thứ ba với bộ não nhỏ, răng lớn.

Các nhà khoa học vừa tìm thấy một chiếc sọ của người tiền sử tại trại của những người đầu tiên di cư khỏi lục địa đen. Điều đặc biệt là khoang chứa não của nó chưa bằng nửa so với của người hiện đại. Theo các nhà nghiên cứu, có lẽ sự to lên của não bộ không phải là động lực duy nhất giúp con người rời khỏi châu Phi.

Theo Thuyết Di cư khỏi châu Phi hiện được chấp nhận rộng rãi, người nguyên thủy có xuất xứ từ châu lục đen, sau đó mới bành trướng ra toàn thế giới. Tuy nhiên, làm thế nào họ có thể thích nghi với những môi trường mới khắc nghiệt trên đường di cư? Nhiều nhà khoa học tin rằng cụ tổ của loài người đã phải phát triển một bộ não lớn hơn và trở nên thông minh hơn, trước khi cuộc hành trình bắt đầu.

Tuy nhiên, phát hiện mới đây về một chiếc sọ nhỏ với bộ não tí hon lại cho thấy, nhu cầu to lên của não bộ không phải là động lực duy nhất.

Chiếc sọ này là một trong 3 hóa thạch sọ người nguyên vẹn nhất từng tìm thấy trên thế giới, được khai quật tại Dmanisi, Cộng hòa Georgia (giáp biên giới với biển Đen, Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan và Nga). Cả ba có cùng niên đại khoảng 1,75 triệu năm. Hai chiếc sọ đầu tiên có khoang chứa não tương đối lớn: 800 cm3, bằng khoảng 3/4 so với người hiện đại. Tuy nhiên, não của hộp sọ thứ ba thì chỉ khoảng 600 cm3, và thuộc về một người nhỏ nhắn hơn, với mũi ngắn, lông mày mảnh và những chiếc răng lớn.

Giáo sư David Lordkipanidze, thuộc Học viện khoa học Georgia ở thủ đô Tbilisi, người đã tham gia khai quật hóa thạch thứ ba này, cho biết, 2 hộp sọ trên có thể thuộc cùng chủng người Homo erectus, là những người đầu tiên rời khỏi châu Phi. Theo nhận định của ông, "kích cỡ nhỏ của bộ não trong chiếc sọ vừa tìm được cho thấy sự mở rộng của não bộ không phải là yếu tố duy nhất giúp con người rời khỏi châu Phi, mà phải là sự tổng hợp của nhiều yếu tố".

Phát hiện này cũng là bằng chứng cho thấy quần thể những người nguyên thủy đã có cấu tạo sinh lý rất khác nhau. Tuy nhiên, lý do của sự khác biệt này vẫn còn là một bí ẩn. Theo Giáo sư Lordkipanidze, có thể hộp sọ nhỏ hơn là của một người phụ nữ. Còn nhà nghiên cứu Milford Wolpoff của Đại học Michigan (Mỹ) lại cho rằng cả ba hộp sọ trên là của phụ nữ, và chúng khác nhau về kích cỡ chỉ là do tuổi tác mà thôi.

B.H. (theo BBC, Reuters)