Thành phố càng lớn càng chịu nhiều sét

Houston, ô trắng trong vùng màu đỏ.

Những thành phố lớn thực sự là các nhà máy sản xuất sét. Một nghiên cứu mới tại Houston, bang Texas, thành phố lớn thứ tư của Mỹ đã phát hiện thấy, nơi đây có tần số sét cao hơn 40% so với các vùng thôn quê xung quanh.

Phải chăng các thành phố bị chúa trời trừng phạt, hay sét chỉ thích "hỏi thăm" những tòa nhà cao tầng? Các nhà khí tượng học khẳng định không phải như thế. Chính nhiệt độ cao và không khí ô nhiễm trong thành phố đã làm sản sinh ra nhiều dòng điện nối từ các đám mây dông xuống mặt đất.

Sử dụng các dữ liệu trong 12 năm của Mạng lưới bảo vệ sét quốc gia, Scott Steiger của Đại học Texas A&M và cộng sự đã lập bản đồ sét trong chu vi 300 km quanh Houston, và nhận thấy có sự bất thường cao ở đây. Trung bình, Houston và khu vực nằm sát nó ở cuối hướng gió nhận 7 tia sét trên 1 km mỗi năm, trong khi tại các khu vực xung quanh chỉ là 2. Sự khác biệt rõ rệt nhất trong khoảng giữa mùa hè và mùa thu - khi Houston bị sét đánh nhiều hơn 70%. “Đây là bằng chứng rõ nét cho thấy chúng ta đang can thiệp vào thiên nhiên”, Steiger cho biết.

Ảnh hưởng của các thành phố lên thời tiết đã được các nhà khoa học biết đến từ lâu, nhưng số liệu tại Houston lần này là thuyết phục nhất. Theo lý giải của các nhà nghiên cứu, tại những đô thị lớn, các bức tường bê tông phản xạ tia nắng mặt trời làm không khí nóng lên, bốc lên cao tạo ra một màn nhiệt bao phủ thành phố, khiến chúng trở thành những đảo nhiệt. Nhiệt lượng này bổ sung năng lượng cho các cơn bão trên đầu, biến một cơn mưa dông vô tình trôi qua thành một cơn dông bão mạnh.

Hiện tượng xảy ra ở Houston rất rõ rệt là do quy mô lớn của thành phố, vị trí của nó và sự ô nhiễm không khí. “Bê tông ở Houston quá nhiều”, Nancy Westcott, nhà khí tượng học đầu tiên nghiên cứu hiện tượng này cho biết. Ngoài ra, thành phố còn nằm trong vùng cận nhiệt đới nơi có nhiều sét và ở liền kề với Vịnh Mexico nóng, ẩm. Khu vực này cũng là địa điểm hoạt động của một nửa số cơ sở lọc dầu của Mỹ. Các cơ sở này xả ra hàng ngàn tấn khí ô nhiễm lên bầu trời mỗi năm. Các hạt chất ô nhiễm đã khiến cho nước trong các đám mây ngưng kết thành các giọt nhỏ hơn và dễ dàng tích điện hơn. Một cách tổng hợp, các yếu tố trên đã khiến cho Houston trở thành "thiên đường" của sét.

Sắp tới, nhóm nghiên cứu của Steiger dự kiến sẽ tìm hiểu quá trình ngưng kết các giọt nước bằng các sensor không khí.

B.H. (theo Nature)