Những nhà khoa học không danh vị của nghề nông

Bộ NN&PTNT vừa làm lễ tôn vinh 29 “nông dân sáng tạo”, là đại diện cho khoảng 220.000 nông dân sản xuất giỏi của 12 tỉnh ĐBSCL. Từ điều kiện sản xuất, kinh doanh thực tế, họ đã tìm ra những công nghệ, kỹ thuật, và thiết bị mới giúp nâng cao năng suất cây trồng, chất lượng sản phẩm và hiệu quả chế biến… Dưới đây là một số khuôn mặt tiêu biểu.

Người đi ngược với phương pháp truyền thống

Ông Nguyễn Văn Hóa bên những bầu cây giống.

Ông Nguyễn Văn Hóa (tự Chín Hóa, ở ấp Bình Tây, Vĩnh Thành, Chợ Lách, Bến Tre) được nhiều người biết đến bởi giống sầu riêng ngon nổi tiếng: sữa cơm vàng hạt lép. Ông còn là người đã khai sinh ra nhiều cách làm giống cây ăn quả táo bạo. Trong đó tiêu biểu là:

1. Không làm theo cách cũ (gieo hạt giống xuống nền đất, khi cây lên vừa đủ độ thì ghép, sau đó mới bứng lên bỏ vào bịch), ông bứng bỏ cây vào bịch sau đó mới tiến hành ghép. Nhờ cách làm này mà tỷ lệ cây sống rất cao, dễ chăm sóc, đỡ tốn công và nhất là không phải phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết.

2. Lâu nay nông dân chỉ dám lấy mắt già để ghép, nhưng ông sử dụng cả mắt non. Bằng cách đó, trên một cây giống đầu dòng mỗi năm có thể khai thác được tới 15.000 - 20.000 mắt ghép thay vì chỉ 4.000-5.000 mắt ghép, trong khi chất lượng cây giống vẫn không giảm.

3. Sầu riêng có nhược điểm là nếu để chín tự nhiên trên cây thì khi rụng xuống đất cùi nhão, tỷ lệ hao hụt rất lớn hoặc có khi ăn không ngon. Sau nhiều năm theo dõi thời gian quả chín, tâm lý người thu mua… ông Hóa quyết định thu hái quả ngay trên cây trước khi quả rụng 3-4 ngày. Từ đó, sầu riêng có thể vận chuyển đi xa, chất lượng không giảm.

Nuôi rắn đẻ

Anh Trần Hoàng Minh, ấp Long Thành, thị trấn Phước Long, huyện Phước Long, Bạc Liêu sau khi đã thành công trong việc cho nhiều loài động vật hoang dã đẻ (cá sấu, trăn…) và nuôi sống chúng theo “mô hình công nghiệp”, anh lại vừa làm một bất ngờ mới khi cho rắn đẻ thành công trong môi trường nhân tạo. Anh cho biết: “Bắt rắn ngoài tự nhiên về đem bán thì đến một lúc nào đó sẽ cạn kiệt. Mặt khác, cái gì khó làm thì thường ít người nghĩ tới và ít người làm, nhưng chính vì thế khi sản xuất ra không đụng hàng, không sợ ế”. Hiện anh Minh đã có trên 2.000 con rắn đầu tiên ra đời trong môi trường nhân tạo. Nói về bí quyết, anh cho biết ngắn gọn: “Phải tạo ra môi trường sống cho chúng như môi trường tự nhiên”.

Máy gặt lúa xếp dãy

Khoảng 90% nông dân huyện Đức Huệ, tỉnh Long An đang sử dụng máy “gặt lúa xếp dãy” do anh Bùi Hữu Nghĩa (ấp 1, Long Thạnh, Thủ Thừa, Long An) sáng chế. Anh Nghĩa tâm sự: “Trước đây cứ đến vụ thu hoạch rộ là nông dân lại thiếu nhân công cắt lúa trầm trọng, có khi lúa chín trên đồng không cắt kịp nên rơi rụng, lên mộng, lên mạ… trông xót của lắm. Phải làm gì đó để giúp bà con”. Trong hai giờ, máy gặt lúa của anh có thể cắt được 1 hécta lúa, chỉ tốn 2 lít dầu.

Anh Nghĩa còn là tác giả của “máy cắt cỏ dưới nước”, có thể cắt cỏ ở độ sâu 50-60 cm dưới nước, rất phù hợp với những vùng hay bị ngập lũ. Anh cũng là tác giả của “máy lên liếp đất để trồng tràm”, một giờ có thể lên liếp được 1 km. Anh Nghĩa cho biết, anh đang thai nghén tiếp “máy gặt đập liên hợp”, vì nếu chỉ có chức năng gặt thôi thì vẫn phải tốn công đi gom sau khi cắt.

“Bắt” cá ngoại đẻ

Ông Âu Văn Von.

Mọi người đã bất ngờ khi biết ông Âu Văn Von (ấp Mỹ Chánh 4, Hậu Mỹ Bắc A, Cái Bè, Tiền Giang) đã cho cá chim trắng đẻ thành công tại Việt Nam, với tỷ lệ ấp nở lên đến trên 50%. Đây là loại cá có nguồn gốc từ châu Phi, mới được nhập vào Việt Nam nuôi thử nghiệm chưa lâu. Trước đó, ông cũng là một trong những người tiên phong trong việc làm cho nhiều loại cá ngoại đẻ ở nước ta. Không chỉ có thế, ông Von còn là tác giả của mô hình "nuôi cá trên ruộng”. Kết quả cá lớn nhanh, tiêu tốn ít thức ăn (chỉ khoảng 1,5 kg thức ăn cho 1 kg cá, trong khi nuôi ao đầm phải 4-5 kg thức ăn mới cho 1 kg). Sau vụ cá, lại có thể trồng lúa mà không phải làm đất, làm cỏ. Lúa tốt do có nhiều chất hữu cơ, ít bị sâu bệnh.

“Tôi đang thử nghiệm để cho tôm càng xanh đẻ trong môi trường nhân tạo, bởi hiện nay vẫn phải lệ thuộc vào khai thác tự nhiên nên vừa không chủ động được giống mà giá cũng rất đắt” - ông Von cho biết ý định sắp tới.

Đưa nhiều giống lúa mới ra đồng

Ông Lâm Tài Quới (ấp Trường Thành B, Trường Khánh, Long Phú, Sóc Trăng) đã kết hợp với các nhà khoa học, nghiên cứu chọn lọc, lai tạo và đưa ra đồng ruộng ít nhất trên 21 giống lúa chất lượng cao kèm theo quy trình trồng để có hiệu quả cao nhất. Mới đây là giống lúa thơm đặc sản ST3. “Giống này năng suất cao (7,3 tấn/ha) và đáp ứng được yêu cầu (độ dài ngắn, trong, dẻo, thơm…) của cả những khách hàng khó tính nhất - một nhà khoa học nhận xét.

Chưa dừng lại ở đây, ông Quới cho biết đang thí nghiệm giữa hai mô hình: trồng lúa bằng phương pháp sạ hàng và phương pháp cấy để xem mô hình nào hiệu quả hơn, từ đó nhân rộng ra cho bà con làng xóm. Ông cũng đang thử nghiệm giống lúa đặc sản ST1 và ST2 xem xét khả năng thích nghi, chất lượng và năng suất của chúng.

(Theo Tuổi Trẻ)