Phát hiện loài trung gian mới giữa chim và khủng long

Hình dung về con Sinovenator changii.

Hóa thạch gần như nguyên vẹn của một con khủng long ăn thịt nhỏ vừa được tìm thấy trong lớp đá trầm tích phía tây tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Sinovenator changii - tên gọi của hóa thạch này - đã lấp đầy thêm khoảng trống tiến hóa giữa khủng long và các loài chim.

Cũng tại nơi đây, trước đó, người ta từng tìm ra nhiều hóa thạch đặc biệt, trong đó có xác của những con khủng long có lông vũ.

Tiến sĩ Peter Makovicky, đồng tác giả của nghiên cứu, cho biết: “Loài khủng long này rất có thể đã có lông vũ. Nó xuất hiện cùng thời và là họ hàng gần với hầu hết các loài chim được coi là cổ nhất. Điều đó cho thấy sự biến đổi cấu trúc cơ thể theo hướng thành chim đã diễn ra sớm hơn nhiều so với chúng ta tưởng, vào thời kỳ chuyển tiếp từ kỷ Jura sang kỷ Creta. Hơn thế nữa, phát hiện này còn giúp bác bỏ quan điểm của những nhà khảo cổ cho rằng chim không phải tiến hóa từ khủng long”.

Sinovenator changii có tuổi hơn 130 triệu năm, thuộc về loài khủng long ăn thịt troodontid. Trong khi nhiều loài khủng long ăn thịt khác, chẳng hạn khủng long bạo chúa, là những động vật cỡ lớn, thì troodontid lại có biểu hiện thu nhỏ kích thước cơ thể. Con trưởng thành chỉ chưa dài đầy 1 m. Mẫu vật thu được, tuy đã gần đạt tuổi trưởng thành, cũng chỉ nhỉnh hơn con gà một chút.

Tiến sĩ Makovicky nhận xét: “Mặc dù những con khủng long đồ sộ trông ngoạn mục hơn, nhưng thực tế, chúng ta lại học được nhiều điều về sự tiến hóa từ những loài có kích cỡ nhỏ bé, đó là vì chúng nguyên thủy hơn. Sinovenator changii nguyên thủy hơn nhiều so với những con troodontid từng được biết tới. Nó có nhiều đặc điểm tương đồng với dromaeosaur (nhóm khủng long có họ hàng với các loài chim) hơn là những con troodontid tiến hóa".

Troodontid là một loại khủng long ăn thịt nổi tiếng vì những đặc điểm pha trộn kỳ lạ của chúng, chẳng hạn khoang không khí bao quanh não khá lớn, những chiếc răng nhỏ với những vết khía bất thường, và một chiếc vuốt cong lớn trên bàn chân. Những đặc điểm này có thể xuất hiện trên nhiều loài khủng long ăn thịt khác, vì thế cho đến nay, người ta rất khó xếp troodontid vào cây tiến hóa.

Hóa thạch Sinovenator changii được bảo tồn theo cả 3 chiều. Nhưng theo các nhà khoa học, vì được chôn vùi trong các trầm tích ở sông, nên lông vũ của nó đã tiêu biến. Các hóa thạch khủng long có lông khác được phát hiện tại cùng khu vực đều nằm dưới đáy hồ. Có lẽ điều kiện này đã giúp bảo tồn bộ lông của chúng.

B.H. (theo Cosmiv)