Bí mật của xác ướp

Xác ướp trưng bày trong bảo tàng Cairo, Ai Cập.

Người Ai Cập cổ đại đã sử dụng hỗn hợp các chất chiết rút từ thực vật và động vật để ướp thi hài. Nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học cho thấy dấu vết của nhiều loại vật liệu chưa hề được công bố, trong đó có mỡ động vật, dầu thực vật, sáp ong và nhựa thông.

Nghiên cứu do hai nhà hoá học tại Đại học Bristol, Anh, thực hiện trên 13 thi thể được ướp tại các thời điểm khác nhau trong 2.300 năm lịch sử Ai Cập, từ triều đại Ai Cập thứ 12 (năm 1985 trước Công nguyên) tới thời kỳ La Mã cổ đại (năm 30 trước Công nguyên).

Theo họ, dường như những người ướp xác cổ đại đã trộn lẫn các thành phần rẻ tiền và dễ kiếm với các loại dầu của cây bách xù và tuyết tùng nhập từ Trung Đông. Thời gian qua đi, công thức ướp xác được thay đổi nhằm lựa chọn những chất kháng khuẩn tốt nhất. Trong số đó có những chất tự nhiên chưa hề được công bố trước đây. “Sự có mặt của dầu thực vật (và do đó cần sử dụng ít mỡ động vật hơn) cho thấy chúng là thành phần chủ yếu của quá trình ướp xác”, hai nhà nghiên cứu là Tiến sĩ Richard Evershed và Tiến sĩ Stephen Buckley, cho hay.

Không nên ngửi các chất thơm trong xác ướp.

Nghệ thuật ướp xác rất hưng thịnh trong thời kỳ của người Ai Cập cổ đại, vì họ tin rằng không ai có thể đi sang thế giới bên kia nếu linh hồn không quay lại được cơ thể. Do đó, cơ thể người chết phải được bảo vệ khỏi sự thối rữa và được giữ trong hình hài có thể nhận ra.

Sau nhiều thế kỷ thí nghiệm, những người ướp xác đã học được cách bỏ đi các nội tạng dễ bị phân huỷ và đưa vào cơ thể những chất như muối, nhựa thông, dầu tuyết tùng, chất gôm, mật ong và nhựa đường, có đặc tính làm khô và kháng khuẩn. Trong quá trình ướp, những chất này ở thể lỏng và rồi hoá rắn dần dần theo thời gian, ngăn cản hơi nước xâm nhập. Sáp ong chỉ xuất hiện trong những xác ướp ở thời kỳ về sau, có lẽ từ khi con người tìm ra đặc tính kháng khuẩn của nó.

Thời trang và chi phí có lẽ cũng đã ảnh hưởng phần nào đến việc chọn vật liệu ướp xác. Sarah Wissemen thuộc Đại học Illinois, Mỹ, cho hay: “Những người Ai Cập giàu có đã cân nhắc đến các chất ướp đắt tiền để gây ấn tượng cho gia đình và bè bạn. Điều này cũng tương tự như con người ngày nay chọn các loại gỗ nhập ngoại và các đồ trang trí kim loại cho quan tài của người thân”. Như thế, sự cầu kỳ và tinh tế của các ngôi mộ cổ và xác ướp còn phụ thuộc vào túi tiền của gia đình họ.

B.H. (theo BBC, Nature)