Bão từ gây dòng cảm ứng trên đường dây 500 kV Bắc Nam

Cực quang sáng rực trên bầu trời nước Mỹ.

8h08’ ngày 31/3, máy ghi biến thiên từ trường đặt tại Đài Địa lý từ Phú Thụy thuộc Viện Vật lý Địa cầu Hà Nội đã ghi được xung đầu tiên của một cơn bão từ cực mạnh, với biên độ đạt đến 638 nano Tesla. Bình thường, biên độ biến thiên từ trường ghi được ở đây là 40-50 nano Tesla.

Trận bão từ này thuộc loại bất ngờ, nghĩa là bao gồm 3 pha: Pha đầu tiên xảy ra sự tăng đột ngột cường độ từ trường trái đất, pha chính khi quan sát thấy sự giảm mạnh cường độ và pha hồi phục khi trường từ trở lại chậm đến trạng thái yên tĩnh ban đầu.

Bão từ có thể làm tăng hệ thống dòng điện cảm ứng chạy trong đất, qua đường dây trung tính vào máy biến áp và đường dây tải điện 500 kV Bắc Nam. Theo các phép đo tại Trạm 500 kV Pleiku, ngày 31/3, bão từ này đã gây ra dòng điện cảm ứng đến hơn 8 ampe, trong đó có một xung đạt tới 4 ampe, ứng với thời điểm mà bão từ bắt đầu xuất hiện. Liền sau đó là một loạt các xung khác nhỏ hơn. Chính các xung này là những tác nhân quan trọng nhất có thể gây ảnh hưởng đến đường dây 500 kV.

Trời Bắc Cực sáng rực vì bão từ

“Thật là tuyệt vời. Mọi người có thể nhìn thấy rõ màu sắc, hình thù và cấu trúc của quang cảnh kỳ thú này. Tôi đã nhìn thấy từng tia sáng nhỏ trong khối ánh sáng này. Thậm chí tôi còn nhìn thấy sự chuyển động của cả khối ánh sáng…”, một cư dân tại bang Nevada (Mỹ) đã thốt lên khi chứng kiến cảnh cả bầu trời rực sáng sắc màu đỏ và xanh lục đêm hôm qua. Ngoài bang Nevada, người dân ở các bang California và Arizona cũng có cơ may chứng kiến cảnh tượng ngoạn mục này.

Nhiều người khác cho rằng đây là sự xuất hiện của những vật thể ngoài hành tinh vì những gì diễn ra trước mắt họ quá lạ thường, còn các nhà thiên văn học tại Nevada gọi đây là màn trình diễn các tia sáng ngoạn mục nhất trong vòng hai thập niên qua. Tuy nhiên, sự kiện này đã được các nhà khoa học dự báo trước, khi những dòng thác điện tích do bão từ gây ra va chạm vào lớp khí quyển trên của trái đất.

Mạnh nhất trong thập niên qua

Vết đen mặt trời là vùng lạnh và tối hơn trên bề mặt mặt trời, gây ra do sự tập trung của các trường từ bị vặn méo tạm thời. Điều này làm phát sinh những vụ nổ dữ dội trong bầu khí quyển của mặt trời, văng các đám mây khí tích điện tới trái đất.

Nhóm vết đen khổng lồ này, được gọi là Noaa 9393, có đường kính khoảng 140.000 km, với diện tích gấp 13 lần trái đất, đã phát triển thành trận bão từ có cường độ mạnh nhất trong vòng một thập niên qua. Nó lớn đến nỗi người ta có thể nhìn nó bằng mắt thường qua các tấm lọc. Noaa 9393 gây nên những đám cháy dữ dội trên mặt trời. Đám cháy lớn nhất đã bùng lên từ hôm thứ năm vừa qua và các nhà khoa học cho rằng các đám cháy nhỏ hơn vẫn tiếp diễn trong nhiều ngày.

Hồi cuối tuần qua, trận bão từ đã ảnh hưởng trong chốc lát tới hoạt động của một số kênh phát thanh nhưng không gây tác hại nào đáng kể. Theo dự đoán của các nhà khoa học, trận bão từ này có thể làm ngưng hoạt động của các phương tiện truyền thông, vệ tinh, tàu vũ trụ trên quỹ đạo cũng như một số thiết bị công nghiệp trên mặt đất. Tuy nhiên khả năng ảnh hưởng tới những thiết bị ở mặt đất là rất thấp.

Mặc dù có quy mô rất lớn so với tiêu chuẩn thông thường, Noaa 9393 chưa phải là trận bão từ lớn nhất ghi nhận được. Danh hiệu này thuộc về một nhóm vết đen xuất hiện năm 1947, nó rộng gấp 3 lần đường kính của Noaa 9393.

(Theo BBC, Thanh Niên, Lao Động, 2/4)