'Dạy con từ thuở còn thơ'

Thằng Phát, cháu nội tôi, năm nay 16 tuổi, mỗi lần qua nhà tôi thì lục lạo đủ thứ, thấy thức ăn trong tủ lạnh cũng bốc ăn. Băng đĩa nó lấy ra chiếu, sách vở nó lấy ra xem rồi vung vãi tứ tung. Ra về, nó nhảy lên xe đạp rồi mới quay vào nói trống không: Về nghen nội…

Tuổi tôi thì con cái gì nữa. Hồi chiến tranh, trình độ thấp kém, nhà nghèo, vợ chồng tôi chạy ăn cho 5-6 miệng ăn đã bở hơi, có dạy con chu đáo đâu mà có kinh nghiệm! Tuy nhiên nhìn tính tình của mấy đứa cháu nội, rồi nghiệm lại cách nuôi dạy trẻ của mấy đứa con mình thì thấy rõ ràng nhân cách của trẻ do cách tập tành, dạy dỗ của người lớn rất nhiều.

Thằng Phát, cháu nội tôi, năm nay 16 tuổi, mỗi lần qua nhà tôi thì lục lạo đủ thứ. Thấy thức ăn gì trong tủ lạnh cũng bốc ăn. Băng đĩa nó lấy ra chiếu, sách vở nó lấy ra xem rồi vung vãi tứ tung. Ra về, nó nhảy lên xe đạp rồi mới quay vào nói trống không: Về nghen nội….

Cha mẹ thằng Phát rầy cái tính của nó hoài mà chứng nào vẫn tật ấy. Còn em nhỏ của thằng Phát, mỗi lần cha mẹ nó ẵm qua tôi chơi, phải mang theo cả vali tã lót mà cũng không đủ.

Thằng Minh, cũng cháu nội, năm nay 13 tuổi thì ngược lại. Đồ ăn thức uống bà nội nó phải bưng ra, “mời” mấy lần nó mới ăn. Nó còn “Cám ơn bà nội” rồi chọn thứ ngon nhứt mời lại vợ tôi: “Mời bà nội ăn với con đi” làm vợ tôi mát ruột mát gan hết sức. Ra về nó khoanh tay chậm rãi nói: “Thưa ông nội, bà nội, con về”. Nhiều lần tôi bảo thằng Minh: “Thôi con lớn rồi! Đứng ngay ngắn thưa cũng được, khỏi phải khoanh tay”. Vậy mà nó vẫn khoanh tay như con nít năm sáu tuổi.

Thằng Mẫn, em thằng Minh, mới năm tuổi, mỗi lần đi tiểu, dẫn nó ra gốc cây, không bao giờ nó chịu mà đòi phải vô nhà vệ sinh cho bằng được. Mỗi lần ăn kẹo xong, nó hỏi: “Giỏ rác đâu bà nội?”. Nhà tôi ở quê làm gì có giỏ rác, chỉ nó ra bỏ ngoài mé hè, nó lắc đầu hoài. Nó còn nói nhà bà nội gì kỳ, làm vợ tôi “quê” hết sức.

Nhớ hồi thằng Minh, thằng Mẫn còn nhỏ, mỗi lần cha mẹ nó ẵm qua nhà tôi chơi, tôi thấy chỉ đem theo có một, hai bộ đồ; tôi hỏi thì mẹ chúng nói không sao đâu cha, tụi nó tiêu tiểu có giờ giấc hết rồi. Mà thật vậy, hễ tới giờ thì cha mẹ nó “xi”, nên con cái chúng rất ít tiêu tiểu trong quần. Thật là tiện mà sạch sẽ nữa.

Tôi nói đùa với vợ: Tụi nó cũng là cháu nội của tui với bà. Hai “thằng cha nó” cũng bà đẻ ra, cùng máu cùng mủ, sao mấy đứa cháu nội tính tình lại khác xa nhau quá vậy? Hay là bà có “ăn vụng” hôn? Bả hứ tôi cái cốp: Già còn nói sàm.

Hỏi thì hỏi vậy, chứ tôi dư biết nguyên nhân. Người ta đã nói: “Cha mẹ nào thì con nấy” mà. Cha mẹ thằng Phát kinh doanh một tiệm tạp hóa lớn. Ngày ngày hết bổ hàng, giao hàng, tiếp khách lại cộng sổ, đếm tiền… Con cái mới đầy tháng đã phó mặc cho mấy bà vú và người giúp việc lo, đâu có thì giờ dạy dỗ con. Tiền bạc, thức ăn dư thừa, con cái đòi gì thì cho nấy cho rảnh nợ. Quần áo, sách vở, mùng mền có người dọn dẹp, anh em thằng Phát khỏi phải làm gì cả, riết rồi quen dần và sinh tệ.

Cha mẹ thằng Minh thằng Mẫn đều là nhà giáo, nói năng, ăn xài đâu đó chừng mực. Con cái được luyện rèn từ nhỏ nên đâu đó có nề nếp qui củ hết.

Bây giờ, gia đình nào cũng chỉ một hai con nên cưng chiều quá trời! Vào trường, thầy cô khó dạy dỗ, ra xã hội ngang bướng, ưa làm càn! Nếu không biết giáo dục đúng cách, hiện tượng “con một” sẽ là một nguy cơ lớn cho xã hội về đạo đức. Họ thường quan niệm rằng: “Từ từ lớn lên chúng sẽ sửa”. Nhưng họ lại quên rằng “ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen tính”. Và dường như có một nhóm nhà tâm lý nào đó đã khẳng định “Trẻ 6 tuổi đã định hình xong nhân cách” Thực tế đã chứng minh, những vụ đua xe trái phép, những tệ nạn xì ke ma tuý hầu hết là những “quí tử”.

Do đó câu nói của ông bà chúng ta: “dạy con từ thuở con thơ”, và phải dạy cho trẻ “học ăn, học nói, học gói, học mở”, phải chăng là những lời vàng thước ngọc mà chúng ta cần suy ngẫm.

Nguyễn An Cư
Cựu giáo viên, trường Tiểu học Châu Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Mời bạn gửi bài chia sẻ kinh nghiệm nuôi dạy trẻ về suckhoe@vnexpress.net