Những người sống chung với... chuột

Bà Khánh cho thêm thức ăn vào lồng chuột. Ảnh: T.N.

25 năm nay, cuộc sống của bà Nguyễn Thị Khánh gắn với chuyện ăn uống, "yêu đương", sinh nở... của những con chuột. Cùng các đồng nghiệp ở Trung tâm Chăn nuôi động vật thí nghiệm chuẩn thức, bà đã quen với mùi hôi nồng của loài động vật này...

Bước vào Trung tâm Chăn nuôi động vật thí nghiệm chuẩn thức (Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Hà Nội), những người không quen thường phải nhăn mặt. Các phòng làm việc sạch bóng, sáng choang với nhiều loại máy móc nhưng vẫn sực lên mùi lông chuột hòa với mùi trấu, cám...

"Cái mùi này mà ám vào người là bám dai lắm đấy, nhiều khi tắm rồi mà người nhà vẫn nhận ra" - bà Khánh cười nói. Là người phụ trách phòng hậu bị, làm việc ở đây từ năm 1983, khi trung tâm chưa thành lập, bà đã quen với mùi chuột đến nỗi xa nó mấy hôm là lại thấy thiếu, thấy nhớ.

Cầm con chuột trên tay là biết ngay có đủ cân lạng không.

Nhiệm vụ của trung tâm là cung cấp những con chuột nhắt trắng sạch, đạt tiêu chuẩn quốc tế cho các phòng thí nghiệm. Loài động vật này chủ yếu là nguyên liệu sản xuất văcxin viêm não Nhật Bản, số còn lại được dùng để kiểm tra tính an toàn của nhiều loại văcxin như viêm não, viêm gan A, B, bạch hầu - ho gà - uốn ván; kiểm tra độc tính các thuốc Đông và Tây y... cùng các thí nghiệm y dược khác.

Chuột giống sau khi mua từ nước ngoài về được chính tay Giám đốc trung tâm, bà Vũ Thị Vương, lai tạo. Vài con non tốt nhất sẽ được để dành làm giống cho lứa sau, số còn lại sau khi cai sữa sẽ chọn để chuyển sang khu khác nuôi cho đến khi trưởng thành. Sau đó, những con cái và con đực sẽ được nhốt chung với nhau.

Sau "tuần trăng mật" kéo dài một tuần, chuột cái được cho ra ở riêng. Những con chửa (chiếm khoảng 70%) sẽ sinh nở sau khoảng 18-21 ngày. Thế hệ con non mới này chính là hàng hóa sẽ xuất cho các cơ sở cần chuột thí nghiệm, khi đủ 21 ngày tuổi. Như vậy, mỗi lứa chuột được sản xuất trong 7 tuần.

"Cứ đúng thứ 5 hằng tuần là người ta đến nhận chuột, nên tất cả các khâu đều phải thực hiện đúng ngày. Chỉ cần ghép đôi chậm một ngày là 7 tuần sau sẽ không có chuột để giao" - bà Khánh cho biết.

Để chuột xuất kho đủ tiêu chuẩn "lông mượt trắng, đuôi hồng, nhanh nhẹn, trọng lượng chênh nhau không quá 2 g", hằng ngày, các nhân viên ở "trại chuột" phải thường xuyên đi tuần các lồng nuôi, kiểm tra tỉ mỉ từ nhiệt độ, độ ẩm trong phòng đến trấu lót ổ. Chỉ cần bình nước đặt hơi chênh một chút, khi chuột nghịch bị đổ xuống là đã có thể khiến những con vật nhỏ bé bị bệnh.

Sản xuất thức ăn cho chuột.

Vì chuột rất dễ mắc bệnh nên ngay cả trấu lót ổ cũng phải sấy trong lò hơi để đảm bảo vô trùng. Chai uống nước cũng phải ngâm thuốc sát trùng trước khi rửa lại. Nước uống là loại đã khử độ pH cho thấp xuống. Ngay thức ăn cho chuột, các nhân viên của trung tâm cũng phải tự chế từ bột, trứng, dầu và các loại vitamin, sau đó hấp sấy thật kỹ.

Công việc nuôi dưỡng, "nâng giấc" những con chuột này tuy không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự tỉ mì, ân cần của một bảo mẫu, luôn phải để mắt từng ly từng tí. Vì vậy nhân viên của Trung tâm chăn nuôi động vật thí nghiệm chuẩn thức luôn là những người đi làm sớm nhất viện, lúc cả người trông xe cũng chưa tới, và đến phòng ăn trưa khi đã vắng teo. Tết, ngày 30 vẫn chưa được nghỉ, và đến mùng 3 họ đã đi làm.

Công việc thì đều đều như vậy nhưng mọi người không cảm thấy nhàm chán. Theo bà Khánh, công việc tuy mang tính dây chuyền nhưng lại là dây chuyền có hồn với những con vật sống. “Từng lứa chuột từ lúc mới đẻ đến lúc xuất chuồng, phải theo dõi, chăm sóc như chăm trẻ con vậy. Đây là một công việc đầy cảm xúc, nó như mở rộng hơn cuộc sống của mình” - Nguyễn Thị Khánh tâm sự.

Còn bà Vũ Thị Vương gắn bó với nghề nuôi chuột suốt mấy chục năm qua không chỉ vì nó là công việc phù hợp chuyên môn. Bà luôn nhớ rằng mình tận tuỵ với lũ chuột cũng chính là để cứu người.

Nhờ sự tận tụy của họ, mỗi tuần có khoảng 7.000-8.000 con chuột được đưa đến các viện nghiên cứu, hiến mình cho những liều văcxin, những loại thuốc mới giúp ngăn ngừa và giảm nhẹ nỗi đau bệnh tật của con người.

Hải Hà