Dùng bao cao su bãi rác để sản xuất đồ nhựa

Để tiết kiệm chi phí, các ống tiêm, bô nhựa, bao chứa phân bón..., thậm chí cả bao cao su cũng được moi từ các bãi rác tại TP HCM, không thông qua quá trình làm sạch rồi nhanh chóng đưa vào "chế biến" thành nguyên liệu sản xuất đồ nhựa. 
> Chế ống tiêm, bình truyền dịch... thành cốc nhựa

Một công nhân đang làm việc tại cơ sở tái chế nhựa tại phường Bình Trị Đông, quận Bình Tân tiết lộ, còn vô số vật dụng khác được thu mua từ các vựa ve chai sẽ được phân loại, xay nhuyễn, nấu chảy, kết thành hạt nhựa "cao cấp" - nguyên liệu chính dùng trong sản xuất đồ nhựa. 

Rác chờ phân loại đặt trên sình lầy. Ảnh: Thiên Chuơng.

Ngoài địa điểm trên, dọc các tuyến đường An Dương Vương (quận 6), Tô Ký, huyện Hóc Môn hay đường Hương lộ 2 (quận Bình Tân) hàng trăm bao rác chất cao như núi, trơ mình giữa mưa nắng, bùn lầy, bốc mùi hôi thối, nằm chờ các cơ sở tái chế nhựa "hô biến" để trở thành vật dụng sinh hoạt.

Việc xay nhuyễn các loại rác cực bẩn vốn là "chuyện thường tình" nhưng do chạy theo lợi nhuận, các cơ sở luôn tiết kiệm đến mức tối đa các loại chi phí, nhất là khâu làm sạch nguyên liệu.

Theo đó, sau khi phân loại, các loại rác được đưa trực tiếp vào máy xay nhuyễn mà không thông qua quá trình làm sạch. Một số công nhân cho biết, việc làm này tiết kiệm được khâu sấy khô, nhất là những ngày không có nắng để phơi.

Hàng "núi" rác phơi mình trong mưa nắng. Ảnh: T.C.

Tại một cơ sở tái chế hạt nhựa không bảng hiệu trên đường An Dương Vương, quận 6, do diện tích sản xuất chật hẹp nên cơ sở này chỉ xây một hồ chứa nước thể tích khoảng 2 mét khối. Việc rửa sạch nguyên liệu được thực hiện khá sơ sài, trong hồ nước đỏ ngòm, hôi thối. Tuy nhiên, "mỗi ngày nơi đây vẫn xuất ra đến hàng tấn hạt nhựa, loại kém chất lượng dùng sản xuất túi xốp màu đen, dây nhựa, loại cao cấp dùng để chế tạo thìa, cốc, hộp đựng thức ăn..." chủ cơ sở cho biết.

Cũng theo ông chủ này, nhân viên chế tạo hạt nhựa không cần bằng cấp nên thường tuyển người lao động bình dân. "Việc chế tạo hạt nhựa chủ yếu do cơ sở tự học hỏi, công nhân chỉ đứng trông máy và phân loại nhựa phế liệu là chính", ông chủ vô tư nói.

Theo Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cơ chế gây độc của nhựa tái chế bao gồm hóa chất tham gia trong quá trình tái chế và các tạp chất không được xử lý trong nguyên liệu.

Cụ thể, nhà sản xuất khi pha chế thường cho đến 20% chất canxi cacbonat, tuy không độc hại nhưng chất này lại mang theo các chất độc vào sản phẩm. Ngoài ra, tạp chất hữu cơ, hàm lượng chì và Cadimi chứa trong nhựa tái chế còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh cho người sử dụng.

Còn theo ông Trần Văn Sung, Viện trưởng Viện Công nghệ Hoá học Việt Nam, độc tố chì có nguy cơ gây ung thư cao đối với con người, còn Cadimi là nguyên tố độc hơn cả chì, gây ung thư và tác động lên hệ thần kinh.

Máy nghiền và hồ chứa nước rửa rác đỏ ngòm. Ảnh: T.C.

Không chỉ mất vệ sinh trong cách chế tạo sản phẩm, các cơ sở tái chế nhựa còn là thủ phạm chính gây ô nhiễm môi trường. Nhiều hộ dân sống cạnh các cơ sở tái chế nhựa ở quận Bình Tân cho biết, họ chưa bao giờ có được bữa ăn ngon miệng vì mùi hôi thối từ bãi chứa rác lẫn mùi nhựa bị đốt chảy bốc lên.

Chị Lan, nhà cạnh cơ sở sản xuất hạt nhựa trên đường Thoại Ngọc Hầu, quận Bình Tân cho biết, cả nhà chị phải đeo khẩu trang suốt ngày nhưng con chị vẫn thường xuyên bị ho và nhức đầu. Các quán ăn, quán giải khát xung quanh hộ sản xuất cũng ế khách, lần lượt phải đóng cửa do môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Tiến sĩ Lê Văn Khoa, cán bộ nghiên cứu môi trường, Giám đốc Quỹ Tái chế, Sở Tài nguyên - Môi trường TP HCM, cho biết, mùi và nước thải của quá trình tái chế nhựa có chứa Amoniac, Nitrit... trực tiếp gây ô nhiễm cho nguồn nước. Đặc biệt, nồng độ khí CO cao gấp nhiều lần so với bình thường dễ gây các bệnh tai mũi họng và các bệnh về đường hô hấp.

Cũng theo ông Khoa, quá trình nấu chảy nhựa và nước thải từ hoạt động xay, rửa phế liệu sẽ sinh ra khí clo, ảnh hưởng đến tuyến nội tiết, phá vỡ hoocmon, gây rối loạn các chức năng tiêu hoá, gây ung thư...thậm chí gây ngộ độc cấp tính nếu hít quá nhiều.

Thống kê của Sở Tài nguyên - Môi trường, TP HCM cho thấy, hiện có khoảng 2.000 cơ sở thu mua phế liệu, tái chế và kinh doanh nhựa với lượng chất thải rắn phát sinh khoảng 6.500 tấn một ngày, trong đó thành phần nhựa và nilong chiếm 20-30%. Có đến 97% cơ sở không có cán bộ chuyên trách về môi trường và chỉ có trên 13% đóng phí môi trường.

"Tình hình chỉ được cải thiện khi TP HCM xây dựng khu tái chế nhựa đạt chuẩn kỹ thuật và cách xa khu dân cư. Tuy nhiên tất cả vẫn còn là dự án", tiến sĩ Khoa nói. 

Thiên Chương