Chạy trốn nước tương

Rưới món nêm gia vị vào bát cơm, các đồng nghiệp trong văn phòng của Thơm cứ tấm tắc khen nước tương ngon. Thơm buông lỏng một câu: "Nước muối đó". Cô gái này chia tay với xì dầu hơn nửa tháng nay. 

"Đang thời buổi nước tương bão loạn thế này, làm sao dám ăn. May có công nghệ chế biến nước muối gia truyền để ăn chay mà thay thế", cô nhân viên thiết kế mẫu của một công ty may mặc tại TP HCM giải thích.

Là người ăn chay trường, thực đơn của Thơm không thể thiếu xì dầu. Hằng ngày cô gái này vẫn đều đều mang cơm trưa lên cơ quan ăn để vừa tiết kiệm, vừa không phải ra ngoài giữa buổi làm việc, lại đảm bảo chắc chắn thưởng thức món chay do mình làm. Bây giờ để đỡ nhớ nước tương, Thơm chế biến nước muối cộng với gia vị hành, tiêu, bột ngọt, đường và thêm ít bột dầu dừa cho có màu nâu đen.

Nửa tháng qua những thông tin về nước tương có chất gây ung thư làm cô gái trẻ giật mình. Bao nhiêu năm qua cơ thể cô đã dung nạp đến hàng trăm lít nước tương, cứ trung bình 1 chai xì dầu 250ml hết veo trong 5 ngày. "Không biết nếu tôi bị ung thư thật thì ai sẽ chịu trách nhiệm đây", Thơm tâm sự đầy băn khoăn.

Cũng là người ăn theo đạo Phật gần 10 năm nay, bà Nguyễn Thị Lục ở quận Bình Thạnh phải chuyển sang ăn muối mè hoặc dùng tương hạt thay cho xì dầu. Bà Lục cho rằng, nhà sản xuất nước tương lâu nay đã không công bằng với người tiêu dùng khi biết sản phẩm chưa an toàn cho sức khỏe mà vẫn đưa ra thị trường.  

Chen nhau thử nước tương được cho là sạch. Ảnh: P.A.

Không chỉ các tín đồ chay tịnh, nhiều người tiêu dùng khác hiện nay đã không còn chọn nước tương làm gia vị cho gia đình mình nữa, vì sợ chất gây ung thư 3-MCPD.

Chị Thanh Mai ở chung cư Nguyễn Kim, quận 5 kể, gia đình chị nhiều năm nay chỉ chọn nước tương Nam Dương để ăn vì tin tưởng chất lượng.

Những thông tin về chất gây ung thư lẫn thông báo thu hồi toàn bộ sản phẩm của nhà sản xuất sở hữu nhãn hiệu con mèo đen ngồi khiến cả nhà chị hoảng lên. Bà nội trợ này đã gom toàn bộ nước tương đang có trong nhà, thường được mua thùng 12 chai cho gia đình 8 miệng ăn, mang trả nhà sản xuất. Thay vào đó, nước chấm của gia đình chị bây giờ là các loại sốt tự chế biến và nước mắm có thương hiệu nổi tiếng.  

Chị Nguyễn Thị Hoa, chủ quầy hàng bún măng vịt ở chợ Nguyễn Văn Tráng, quận 1, cho biết, nhiều thực khách đã đề nghị thay món nước tương hay mắm gừng bằng muối ớt. Chị phải sắm thêm các lọ muối ớt trên bàn ăn để phục vụ khách. Cửa hàng mỳ cật trên đường Trương Định mới đây cũng phải thêm chai nước mắm trên bàn ăn, bên cạnh lọ xì dầu, theo đề nghị của nhiều khách để họ chọn lựa.

Trước những phản ứng tẩy chay nước tương của người tiêu dùng, ông Phan Bảo Sơn, Giám đốc Công ty Mêkong, một trong 17 nhà sản xuất có tên trong danh sách nước tương "bẩn" cho rằng, thực tế chỉ có một loại xì dầu 22 độ đạm của hãng này khi kiểm nghiệm cho lượng 3-MCPD vượt mức cho phép. Những sản phẩm khác của Mêkong vẫn an toàn nên bị người tiêu dùng chối từ toàn bộ là quá oan ức.

Bà Lưu Đường, Giám đốc Công ty chế biến gia vị Gò Vấp cũng thất vọng cho biết, các sản phẩm của nhà sản xuất này không nằm trong danh sách có 3-MCPD cao nhưng cũng bị tẩy chay lây. "Sức tiêu thụ sản phẩm của chúng tôi đã giảm một nửa so với bình thường, chủ yếu là nước tương", bà Đường nói.

Trong khi đó, Chủ nhiệm Văn phòng đo lường và bảo vệ người tiêu dùng phía Nam Nguyễn Nam Vinh cho rằng, việc người tiêu dùng rời bỏ nước tương trong tình hình hiện nay là tất yếu. Theo ông Vinh, trong sự cố chất gây ung thư, các nhà sản xuất cũng phải thấy trách nhiệm của mình đối với người tiêu dùng và có biện pháp thu hồi, đền bù thỏa đáng. Thậm chí, nếu có chứng cứ, người tiêu dùng có thể khởi kiện nhà sản xuất đã đưa nước tương chứa 3-MCPD ra thị trường.  

Còn Giáo sư Chu Phạm Ngọc Sơn thuộc Trung tâm phân tích sắc khí TP HCM thì cho biết, hiện những ảnh hưởng gây ung thư của chất 3-MCPD chỉ mới được thử nghiệm trên chuột, chứ chưa có bằng chứng nào cho thấy độc tố này gây bệnh ở người. Tuy nhiên, với hàm lượng độc chất 3-MCPD trên cả nghìn mg/kg của một số nhãn hiệu nước tương trong danh sách đen vừa được công bố của Sở Y tế TP HCM, nguy cơ gây ung thư đối với người dùng lâu dài là chắc chắn có.

Phan Anh