Xa thương gần 'ngán'

Nếu ở chung giữa nhiều thế hệ, cần biết dung hòa. Ảnh: Pro.corbis.com.

"Chẳng hiểu sao, mình hằng ngày chăm sóc, quan tâm, hỏi han thì mẹ chồng lại ghét, trong khi bà chị dâu thỉnh thoảng mới ghé qua, biếu vài chục, bà lại rất quý, vồn vã hỏi han", chị Nhung bức xúc khi kể về cảnh sống chung với bố mẹ chồng.

Nhung đang là giáo viên một trường cấp 2 ở Thạch Thất, Hà Tây. Cô yêu sự chân thành, chững chạc của Thành nên nhận lời lấy anh. Trước khi cưới, Thành bảo người yêu: "Bố mẹ đã hơn 70 tuổi, các anh chị lớn đều lấy vợ lấy chồng ở xa rồi, nên chúng mình sẽ ở cùng và phụng dưỡng bố mẹ em ạ". Nhung hoàn toàn đồng tình với quan điểm của anh. Qua mấy lần gặp mặt, cô thấy bố mẹ chồng tương lai cũng hiền lành, cởi mở và khá quý mình nên nghĩ cuộc sống chung chắc sẽ dễ chịu. Thế nhưng, mọi thứ không đơn giản như cô tưởng.

"Mẹ chồng tớ rất tiết kiệm. Rõ là tiền mình làm ra, mà mua cái gì cụ cũng soi, rồi cụ đi ra ca cẩm, đi vào chép miệng: 'phí tiền', 'bày vẽ'", Nhung kể với cô bạn thân. Mới tuần trước, nhà mất điện, Nhung bật bếp ga để nấu cơm thì mẹ chồng chạy vội đến: "Ấy ấy, mang nồi cơm xuống mà đun củi chứ, nấu bếp ga tốn lắm". Dù chưa biết đun củi bao giờ, Nhung cũng nghe lời mẹ, lúi húi nhóm bếp nấu cơm. Khổ nỗi, cơm bị khê, cháy, phải đổ đi và nấu nồi khác bằng bếp ga. Bà mẹ chồng nhìn cô con dâu ngán ngẩm. Còn hôm 8/3, chồng Nhung mang hoa tặng vợ (hai vợ chồng đã mua áo tặng mẹ trước đó) thì cụ liếc xéo: "Lấy nhau rồi còn bày đặt hoa với hoét, tốn tiền" làm cô tủi thân.

Nhưng, điều Nhưng "nhột" nhất là thấy mẹ chồng cứ nhìn mình bằng ánh mắt lạ lạ, nhất là khi cô và Thành tỏ ra tình cảm với nhau một chút. "Vợ chồng nhiều khi muốn lãng mạn, trêu trọc cười đùa với nhau cũng phải nhìn trước nhìn sau, cứ như làm gì có tội ấy", Nhung bức xúc.

Cô tâm sự: "Không hiểu sao, mình rất cố gắng, lúc nào cũng lễ phép thưa gửi, chăm chỉ việc nhà, gần gũi và chăm sóc bố mẹ chồng mà vẫn bị ghét. Chả bù cho bà chị dâu, thỉnh thoảng mới ghé qua tí, biếu vài chục nghìn, thì bà quý lắm, đon đả hỏi han rồi còn so sánh và kể xấu mình". Nhung cũng rất muốn ra ở riêng, nhưng biết đó chỉ là mong ước chứ chồng cô chẳng bao giờ đồng ý.

Theo bà Trần Thị Hồng Hà, Phó giám đốc Trung tâm tư vấn Tình yêu-hôn nhân-gia đình, khi ở chung, người ta dễ nhìn thấy điểm xấu của nhau. Sự khác biệt về quan điểm, lối sống, thói quen nhất là giữa hai thế hệ, hai người vốn có ít nhiều thành kiến càng có cơ hội bộc lộ. Nếu người trong cuộc càng cố gắng chịu đựng, bằng mặt không bằng lòng thì càng ức chế và bế tắc. Tốt nhất là người con dâu nên thẳng thắn bày tỏ quan điểm và suy nghĩ với bố mẹ và chồng, tất nhiên bằng sự thiện chí, lễ độ và hòa nhã. Những người lớn tuổi cũng nên có suy nghĩ thoáng một chút, tôn trọng cách sống và quyết định của con cái. Nếu để mọi thứ đi quá giới hạn, quá sức chịu đựng, rất dễ sứt mẻ tình cảm, có khi ở gần mà hóa xa và sau này khó hàn gắn lại được.

Chuyện của chị Kim Chi ở Thanh Xuân, Hà Nội, là ví dụ. Sau đám cưới, vợ chồng Chi về ở cùng bố mẹ và chú em chồng. Tính cô chu đáo, ngăn nắp lại quen sống tự lập từ nhỏ nên rất chăm làm việc nhà, quan tâm và chăm sóc bố mẹ chồng. Cô được bố chồng rất quý nhưng mẹ chồng lại tỏ ra ác cảm. Mỗi khi có người đến nhà khen: "Ông bà có cô con dâu vừa hiền vừa đảm quá" thì thể nào mẹ chồng cũng bĩu môi: "Nhìn ngoài thế thôi". Rồi bà tìm đủ lý do để kể xấu cô: Nào là, lười biếng, sáng không dậy sớm nấu cơm cho cả nhà, nào là có khi thấy bố mẹ chồng về không ra chào (Chi đang bận trong toilet!), rồi hơi tí là nhờ vả chồng... Chi cũng cảm thấy ấm ức nhưng chẳng dám nói gì.

Rồi cậu em chồng dẫn vợ sắp cưới về ra mắt. Ngay buổi đầu tiên, cô này đã thể hiện tài nấu nướng và khả năng khéo ăn nói khiến mẹ chồng Chi khen tấm tắc. Ít lâu sau, chẳng hiểu nghe vợ chồng cậu em rủ rỉ thế nào, bà bảo vợ chồng cô: "Hai đứa lớn rồi, đi ra ngoài thuê nhà ở, để bố mẹ lo cho các em". Tuy vẫn mong được ở riêng, nhưng mẹ chồng nói như đuổi thế khiến Chi thấy tổn thương ghê gớm.

Sau này, cô em dâu không như những gì thể hiện lúc đầu. Cô không bao giờ động đến việc gì ở nhà. Ngoài bữa cơm ăn cùng, về nhà là cô chơi game, xem TV ở phòng riêng, rủ chồng đi chơi, chẳng đoái hoài gì đến bố mẹ chồng. Bà mẹ chồng lúc này cũng bức xúc lắm nhưng vì trước đây đã lỡ khoe và khen con dâu quá nhiều nên giờ đành ngậm bồ hòn làm ngọt.

"Giờ mẹ chồng lại quan tâm, lo lắng và thương vợ chồng mình lắm. Mình nghĩ cũng thương bà nhưng vết rạn vỡ trước đây thì không hàn gắn được. Mình hay đến thăm, thường xuyên mua quà biếu bà nhưng vẫn cảm thấy giữa mẹ con có khoảng cách, không tâm sự thân mật được", Chi kể.

Theo bà Thương, những hiện tượng như trên không phải là hiếm. Khi ở gần, nếu đã có sẵn thành kiến, người ta thường nhìn nhận phiến diện về người khác. Mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu khi ở chung nhà càng có cơ hội phát triển.

Gia đình truyền thống của Việt Nam thường là tam đại, tứ đại đồng đường, con cái có trách nhiệm phụng dưỡng, báo hiếu với bố mẹ, bố mẹ bao bọc, chăm lo cho con. Còn trong thời đại này, dân chủ, tự do cá nhân được tôn trọng, giữa thế hệ trẻ và người cao tuổi có một khoảng cách lớn. Xu hướng hiện nay là tách đại gia đình ra thành những gia đình hạt nhân (bố mẹ, con cái). Theo bà, mô hình gia đình này phù hợp với thời đại và điều kiện sống hiện nay. Nếu chung sống giữa nhiều thế hệ, phải có sự độc lập tương đối về kinh tế, không gian, tiện nghi sinh hoạt... vừa dung hòa được truyền thống và hiện đại, vừa tránh va chạm với nhau về lối sống, quyền lợi. Như thế, con cái vẫn có thể chăm lo cho bố mẹ mà ông bà cũng được gần gũi, có điều kiện giúp đỡ con cháu. 

Thùy Minh